ISSIQLIK ALMASHINUV TURLARI VA UNING TAHLILI
Keywords:
issiqlik almashinuvi, issiqlik o'tkazuvchanlik, konveksiya, nurlanish, Furye qonuni, Nyuton-Rikman qonuni, Stefan-Bolsman qonuni, o'lchamsiz kriteriylar, issiqlik o'tkazuvchanlik koeffitsienti, emissivlikAbstract
Ushbu maqolada issiqlik almashinuvining uchta asosiy turi — issiqlik o'tkazuvchanlik (konduksiya), konveksiya va nurlanish — nazariy asoslar, matematik modellari va amaliy qo'llanishlari nuqtai nazaridan keng qamrovli tahlil qilinadi. Har bir jarayon uchun boshqaruvchi tenglamalar va o'lchamsiz kriteriylar (Furye, Nusselt, Reynolds, Prandtl, Stefon-Bolsman) keltiriladi. Turli materiallarning issiqlik o'tkazuvchanlik koeffitsientlari, konvektiv issiqlik uzatish koeffitsientlari va emissivlik qiymatlari jadvallar hamda diagrammalar orqali taqqoslanadi. Tajriba natijalari va adabiyotlar tahlili asosida issiqlik almashinuv jarayonlarining samaradorligini oshirish yo'llari muhokama qilinadi. Maqola energetika, qurilish, sanoat va tibbiyot sohalari mutaxassislariga mo'ljallangan.References
[1] Incropera, F.P., Dewitt, D.P., Bergman, T.L., Lavine, A.S. (2007).
Fundamentals of Heat and Mass Transfer (7th ed.). John Wiley & Sons. ISBN: 978-
0470501979.
[2] Bergman, T.L., Lavine, A.S., Incropera, F.P., Dewitt, D.P. (2011).
Introduction to Heat Transfer (6th ed.). John Wiley & Sons. ISBN: 978-0470-50196-2.
[3] Cengel, Y.A., Ghajar, A.J. (2020). Heat and Mass Transfer: Fundamentals &
Applications (6th ed.). McGraw-Hill Education. ISBN: 978-1259-71712-4.
[4] Howell, J.R., Menguc, M.P., Daun, K., Siegel, R. (2021). Thermal Radiation
Heat Transfer (7th ed.). CRC Press. DOI: 10.1201/9780429329449.
[5] Churchill, S.W., Chu, H.H.S. (1975). Correlating equations for laminar and
turbulent free convection from a vertical plate. International Journal of Heat and Mass
Transfer, 18(11), 1323–1329.
[6] Gnielinski, V. (1976). New equations for heat and mass transfer in turbulent
pipe and channel flow. International Chemical Engineering, 16(2), 359–368.
[7] Kaviany, M. (2011). Essentials of Heat Transfer: Principles, Materials and
Applications. Cambridge University Press. DOI: 10.1017/CBO9781139033640.
[8] Bejan, A. (2013). Heat Transfer (3rd ed.). John Wiley & Sons. ISBN: 978-
0471-50290-8.
[9] O'zbekiston Respublikasi Davlat Standartlari. (2020). Qurilish
materiallarining issiqlik-texnik xossalari. O'z DSt 1115–2020. Toshkent.
[10] Yusupov, A.B., Mirzayev, J.O. (2023). Issiqlik o'tkazuvchanlikni nanokompozit materiallar yordamida boshqarish. O'zbekiston Fizika Jurnali, 25(4), 112–
124. DOI: 10.32934/ufj.2023.4.112.
[11] ISO 10456:2007. Building materials and products – Hygrothermal
properties – Tabulated design values and procedures for determining declared and
design thermal values. International Organization for Standardization.
[12] ASHRAE Handbook of Fundamentals (2021). American Society of Heating,
Refrigerating and Air-Conditioning Engineers, Atlanta, GA.
[13] Kays, W.M., Crawford, M.E., Weigand, B. (2012). Convective Heat and
Mass Transfer (4th ed.). McGraw-Hill. ISBN: 978-0072990737.
[14] Modest, M.F. (2013). Radiative Heat Transfer (3rd ed.). Academic Press.
DOI: 10.1016/B978-0-12-386944-9.50023-6.
[15] Rahimova, Z.K. (2024). Konvektiv issiqlik almashinuvida Nusselt
kriteriyining amaliy aniqlash usullari. Muhandislik Ilmlari Axboroti, 12(2), 45–58.