ALISHER NAVOIY ILMIY MEROSIDA FARZAND TARBIYASI AN’ANALARINING AKS ETISHI
Keywords:
Alisher Navoiy, oila tarixi, oilaviy an’ana, nikoh, xonadon, farzand tarbiyasi, qarindoshlik, nasab, ayol maqomi, XV asr, Xuroson, manba tanqidiAbstract
Maqolada Alisher Navoiy ilmiy merosidagi oila, nikoh, ota-ona va farzand munosabatlari, qarindoshlik, tarbiya, ayolning oiladagi o‘rni, nasab davomiyligi hamda o‘zaro yordamga doir qarashlar XV asr Movarounnahr va Xurosonining tarixiy-ijtimoiy muhiti bilan bog‘liq holda tahlil qilinadi. Tadqiqotda tarixiylik, xolislik va tizimlilik tamoyillari, qiyosiy-tarixiy va tarixiy-genetik usullar hamda tashqi va ichki manba tanqididan foydalanildi. Navoiy asarlarining tarixiy dalillik darajasi ularning janriy xususiyatlariga ko‘ra farqlanishi asoslandi. Badiiy-didaktik asarlar oilaviy munosabatlarning me’yoriy idealini, “Mahbub ul-qulub” ijtimoiy-axloqiy me’yorlarni, “Munshaot”, “Vaqfiya”, tazkira va tarixiy asarlar esa ijtimoiy aloqalarning amaliy va tarixiy qatlamlarini yoritishi ko‘rsatildi. Navoiy merosini oila tarixida o‘rganish uchun “janr – tarixiy kontekst – manba tanqidi – qiyosiy dalil” modeli taklif etildi.References
1. Bertels Y.E. Izbrannye trudy. T. 4: Navoi i Djami. Moskva: Nauka, 1965.
2. Fitrat A. Oila yoki oila boshqarish tartiblari. Toshkent: Ma’naviyat, 2000.
3. G‘aniyeva S. “Navoiy tarbiyasiga olgan o‘g‘il”. Hurriyat, 2008-yil 17-sentabr.
4. Hayitmetov A. Navoiy lirikasi. Toshkent: O‘zdavnashr, 1961.
5. Hayitmetov A. Navoiyxonlik suhbatlari. Toshkent: O‘qituvchi, 1993.
6. Hayitmetov A. “Alisher Navoiy ijodida umuminsoniy qadriyatlar masalasi”. O‘zbek tili va adabiyoti, 1991, 4-son, 6–8-betlar.
7. Mallayev N. O‘zbek adabiyoti tarixi. Birinchi kitob. Toshkent: O‘qituvchi, 1965.
8. Mallayev N. Alisher Navoiy va xalq ijodiyoti. Toshkent: G‘afur G‘ulom nomidagi Adabiyot va san’at nashriyoti, 1974.
9. Muqminova R. “O‘zbek davlatchiligi tarixiga oid ayrim ma’lumotlar (Alisher Navoiyning ‘Mahbub ul-qulub’ asari asosida)”. O‘zbekiston tarixining dolzarb muammolariga yangi chizgilar. Davriy to‘plam, 2-son. Toshkent: Sharq, 1999. 56–62-betlar.
10. Navoiy A. Xamsa. Toshkent: O‘zdavnashr, 1959.
11. Navoiy A. Hayrat ul-abror. Toshkent: G‘afur G‘ulom nomidagi Adabiyot va san’at nashriyoti, 1974.
12. Navoiy A. Mahbub ul-qulub. Toshkent, 1966.
13. Navoiy A. Mahbub ul-qulub. Toshkent, 1983.
14. Navoiy A. Mukammal asarlar to‘plami. 7-jild. Toshkent: O‘zdavnashr, 1991.
15. Navoiy A. Mukammal asarlar to‘plami. 16-jild. Toshkent, 2000.
16. Navoiy A. Asarlar. O‘n besh tomlik. 13-tom. Toshkent: O‘zdavnashr, 1966.
17. Navoiy A. Saddi Iskandariy. Toshkent: O‘qituvchi, 1993.
18. Qayumov A. Hayrat ul-abror talqini. Toshkent, 1977.
19. Sirojiddinov Sh. “Navoiy kimni sevgan?” Yoshlik, 1991, 5-son.
20. O‘rinboyev A., Hasanov M. Navoiy zamondoshlari maktublarida. Toshkent: Fan, 1990.
21. Zohidov V. Ulug‘ shoir ijodining qalbi. Toshkent: O‘zbekiston, 1970.