BADIIY DISKURS VOQEALANISHINING PRAGMATIK XUSUSIYATLARI (INGLIZ TILI MISOLIDA)

Authors

  • Utayeva Malika Akmal qizi Author

Keywords:

germenevtik talqin, implitsit maʼno, inglizcha matnlar, kommunikativ niyat, manbashunoslik, tarjimaviy ekvivalentlik

Abstract

Badiiy matnda voqealanishning syujet ketma-ketligidan tashqari kommunikativ niyat, kontekstual ishora va yashirin maʼno orqali shakllanishi yetarlicha tizimli tavsiflanmagan. Tadqiqotning maqsadi ingliz tilidagi badiiy diskursda voqealar rivojini belgilovchi pragmatik mexanizmlarni aniqlash va ularni tarjimashunoslik nuqtayi nazaridan izohlashdan iborat. Tahlilda tarixiy-qiyosiy yondashuv, germenevtik talqin va manbashunoslik usuli qoʻllanib, badiiy matnlardagi voqea bayoni, nutqiy vaziyat hamda majoziy ifodalar oʻzaro bogʻliqlikda koʻrib chiqildi. Tematik kodlash natijasida uch asosiy kategoriya ajratildi: kommunikativ niyat, kontekstual xulosa va implitsit maʼno; ularning har biri voqealanishning oʻquvchi tomonidan qayta tiklanish jarayonini belgilashi aniqlandi. Majoziy birliklar voqea mazmunini bevosita nomlashdan koʻra, qahramon pozitsiyasi va muallif strategiyasini anglatishi koʻrsatildi. Natijada badiiy diskurs voqealanishi pragmatik, germenevtik va tarjimaviy talqin birligida tushuntiriladigan koʻp qatlamli hodisa sifatida tavsiflandi. Taklif etilgan uch kategoriyali model inglizcha badiiy matnlarni qiyosiy oʻrganish va tarjimada yashirin mazmunni saqlash uchun nazariy mezon boʻlib xizmat qiladi.

References

1. Austin J.L. How to Do Things with Words. — Oxford: Clarendon Press, 1962. — 169 p. — URL: https://archive.org/details/howtodothingswit0000aust (murojaat sanasi: 03.10.2026)

2. Leech G.N. Principles of Pragmatics. — London: Longman, 1983. — 250 p. — ISBN: 9780582551107.

3. Grice H.P. Logic and Conversation // Syntax and Semantics. Vol. 3: Speech Acts / ed. by P. Cole, J.L. Morgan. — New York: Academic Press, 1975. — P. 41–58. — URL: https://www.ucl.ac.uk/ls/studypacks/Grice-Logic.pdf (murojaat sanasi: 03.10.2026)

4. Culpeper J. Impoliteness: Using Language to Cause Offence // Journal of Pragmatics. — 2011. — Vol. 43, № 9. — P. 2543–2554. — DOI: 10.1016/j.pragma.2010.11.009.

5. Dynel M. Stranger than Fiction? A Few Methodological Notes on Linguistic Research in Fictional Discourse // Brno Studies in English. — 2011. — Vol. 37, № 1. — P. 41–61. — DOI: 10.5817/BSE2011-1-3.

6. Semino E. Corpus Stylistics // The Routledge Handbook of Stylistics / ed. by M. Burke. — London: Routledge, 2014. — P. 395–410. — DOI: 10.4324/9781315795331-28.

7. Sperber D., Wilson D. Relevance: Communication and Cognition. — 2nd ed. — Oxford: Blackwell, 1995. — 338 p. — ISBN: 9780631198789.

8. Stockwell P. Cognitive Poetics: An Introduction // Language and Literature. — 2002. — Vol. 11, № 2. — P. 105–121.

9. Mey J.L. Pragmatics: An Introduction. — 2nd ed. — Oxford: Blackwell, 2001. — 414 p. — ISBN: 9780631229926.

10. Searle J.R. Speech Acts: An Essay in the Philosophy of Language. — Cambridge: Cambridge University Press, 1969. — 203 p. — ISBN: 9780521096263.

Published

2026-10-03