ZILZILA EPISENTRINING GEOGRAFIK KOORDINATALARINI ANIQLASHNING STATISTIK VA GEOMETRIK USULLARI HAQIDA
Keywords:
zilzila, epitsentr, geografik koordinatalar, geografik kenglik, geografik uzunlik, seysmik stansiya, seysmik monitoring, aylana kesishmalari usuli, Haversine formulasi, sferik masofa, statistik baholash, o‘lchash xatoligi.Abstract
Mazkur maqolada zilzila epitsentrining geografik koordinatalarini aniqlash masalasi ko‘rib chiqiladi. Epitsentr - zilzila o‘chog‘i (gipotsentr)ning Yer yuzasidagi proyeksiyasi bo‘lib, uning o‘rnini aniqlash seysmologik monitoringning muhim vazifalaridan biridir. Maqolada geografik kenglik va geografik uzunlik tushunchalari, seysmik stansiyalardan olingan ma’lumotlar asosida epitsentrni aniqlashning aylana kesishmalari usuli hamda bir nechta stansiyadagi anomal ko‘rsatkichlarni og‘irliklar orqali birlashtirish usuli bayon qilinadi.References
1. Aki K., Richards P.G. Quantitative Seismology. 2nd ed. – Sausalito: University Science Books, 2002. – 700 p.uscibooks.aip.org
2. Shearer P.M. Introduction to Seismology. 3rd ed. – Cambridge: Cambridge University Press, 2019.assets.cambridge.org
3. Bormann P. (Ed.). New Manual of Seismological Observatory Practice (NMSOP-2). – Potsdam: Deutsches GeoForschungsZentrum GFZ
IASPEI, 2012. – DOI: 10.2312/GFZ.NMSOP-2.gfzpublic.gfz.de
4. Havskov J., Bormann P., Schweitzer J. Seismic Source Location // Bormann P. (Ed.). New Manual of Seismological Observatory Practice 2 (NMSOP-2). – Potsdam: Deutsches GeoForschungsZentrum GFZ, 2012. – P. 1–36. – DOI: 10.2312/GFZ.NMSOP-2_IS_11.1.gfzpublic.gfz.de
5. Bormann P. (Ed.). New Manual of Seismological Observatory Practice (NMSOP-2). – Potsdam: IASPEI, GFZ German Research Centre for Geosciences, 2012. – DOI: 10.2312/GFZ.NMSOP-2.
6. U.S. Geological Survey (USGS). Earthquake Hazards Program. Earthquake Catalog and Seismic Monitoring Materials. – U.S. Geological Survey. – Elektron manba: USGS Earthquake Hazards Program.
7. International Atomic Energy Agency (IAEA). Protection of Workers Against Exposure Due to Radon. IAEA Safety Standards Series No. SSG-91. – Vienna: International Atomic Energy Agency, 2024.