TIJORAT BANKLARIDA LIZING AMALIYOTINI RIVOJLANTIRISH ISTIQBOLLARI
Keywords:
tijorat banklari, moliyaviy lizing, IFRS 16 standarti, lizing portfeli, daromad keltirmaydigan aktivlar, risklarni boshqarish, investitsion iqlim, islomiy moliya (Ijara), sinditsirlangan lizing, likvidlikAbstract
Ushbu maqolada tijorat banklarida lizing amaliyotini tashkil etishning ilmiy-nazariy asoslari, uning mamlakat iqtisodiyotiga investitsiyalarni jalb qilishdagi muhim roli va bugungi kundagi holati chuqur tahlil qilingan. Shuningdek, tijorat banklarida faoliyat yuritayotgan lizing xizmatlariga xos bo‘lgan o‘ziga xos risklar, lizing bozorining qonunchilik hamda infratuzilmaviy to‘siqlari ko‘rib chiqiladi. Jahon amaliyoti va rivojlangan davlatlarning tajribasi (jumladan, IFRS 16 xalqaro standarti va islomiy lizing – "Ijara" vositalari) doirasida mamlakatimiz bank tizimida lizing portfelini sog‘lomlashtirish hamda raqobatbardoshlikni oshirish bo‘yicha amaliy takliflar ishlab chiqilgan.References
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 11-sentabrdagi PF-158-sonli
“O‘zbekiston–2030 strategiyasi to‘g‘risida”gi Farmoni (Bank tizimini erkinlashtirish
va investitsiya muhitini yaxshilash qismi).
Xalqaro Valyuta Jamg‘armasi (IMF). “O‘zbekiston iqtisodiyotida pul-kredit
hamda moliya bozori statistikasi sharhi” – Vashington/Toshkent, 2024-2025.
Lavrushin, O.I. “Bank ishi va moliyaviy vositalar (Банковское дело)” // Uzoq
muddatli moliyalashtirish asoslari. – Moskva: KnoRus, 2022. – 350 b.
Xayitbayeva, L.T. “Tijorat banklarida kredit samaradorligining ahamiyati va
lizing risklari”. // Insight Publishing – “Moliyaviy tahlil” jurnali, №3, 2025-yil. – 48–
55 b.
Berdiyarov, B.T. “Bank risklari va ularni boshqarish mexanizmlari”. – Toshkent:
Iqtisodiyot-moliya nashriyoti, 2017. – 120 b.
Xalilov, B.B. “Tijorat banklarining moliyaviy xizmatlari va lizing
operatsiyalarining mohiyati”. // Theory of Scientific Researches of Whole World (ESI
Conference), Buxoro, 2024.
Mishkin, Frederic S. “The Economics of Money, Banking, and Financial
Markets” – 13th Edition. Pearson Education, 2021. (Leasing and Corporate Finance
Chapters).
Islomiy moliya tamoyillari asosida "Ijara" xizmatlarini tashkil etish istiqbollari.
// Qo‘qon Universiteti Xabarnomasi. Moliyaviy tizimda lizingning muqobil variantlari.
– Qo‘qon: 2023.
Xalqaro Moliyaviy Hisobot Standartlari (IFRS). “IFRS 16 – Ijaralar (Leases)” //
Xalqaro buxgalteriya standartlari kengashi (IASB), 2022-yilgi to‘ldirishlar bilan.
O‘zbekiston Respublikasi Fuqarolik kodeksi. 34-bob, 6-paragraf: “Lizing”.
(2024-yilgi so‘nggi o‘zgartirishlar bilan).