OROLBO‘YI MINTAQASIDAGI BULUTLI JARAYONLARNING EKOLOGIK VA IJTIMOIY OQIBATLARI: ILMIY TADQIQOTLARNING ZAMONAVIY HOLATI

Authors

  • Qudaybergenova Ulbike Kallibekovna Author
  • Qudaybergenova Gulnaz Author

Keywords:

Aral Sea region, Aral Sea, Aralkum, dust storms, salt and dust aerosols, environmental risks, desertification, Republic of Karakalpakstan, land degradation, environmental safety

Abstract

Maqola Orolbo‘yi mintaqasida Orol dengizining qurigan tubida shakllanadigan chang-tuz bo‘ronlarining ekologik va ijtimoiy oqibatlarini o‘rganishga bag‘ishlangan. Orol dengizining qurishi va atmosferadagi tuz-chang aerozollarining yirik manbai bo‘lgan Orolqum cho‘lining shakllanishi natijasida yuzaga kelgan tabiiy muhitning zamonaviy tanazzul jarayonlari ko‘rib chiqiladi. Chang bo‘ronlarining atmosfera havosi, tuproq qoplami, suv resurslari va o‘simliklar holatiga, shuningdek, Qoraqalpog‘iston Respublikasi va unga tutash hududlar aholisi salomatligiga ta’sirini tahlil qilishga alohida e’tibor qaratilgan.

References

1. Chub V.Ye. Izmeneniye prirodnoy sredi Priaralya. -Toshkent: Fan, 2007. -156 b. -

B. 45-49.

2. Glushkov V.P., Rafikov A.A. Orol dengizining ekologik muammolari. - Toshkent:

Universitet, 2010. -248 b. -B. 112-116.

3. Allambergenov K. Orol inqirozi sharoitida Qoraqalpog‘istonning ekologik

muammolari // O‘zR FA Qoraqalpog‘iston bo‘limi axborotnomasi. -2018. -No2. -

B. 73-77.

4. Small I., Van der Meer J., Upshur R. Acting on an environmental health disaster:

the case of the Aral Sea // Environmental Health Perspectives. -2001. -Vol. 109. -

No6. -P. 547-549.

5. Qulmatov R.A. Orol dengizi havzasida ekologik xavfsizlik va suvdan foydalanish

muammolari. -Toshkent: Navro‘z, 2015. -214 b. - B. 91-95.

6. Berg L.S. Orol dengizi. -M.: Davlat geografik adabiyotlar nashriyoti, 1908. -580 b.

-B. 14-27.

7. Micklin P. The Aral Sea Disaster // Annual Review of Earth and Planetary

Sciences. -2007. -Vol. 35. -P. 47-72.

8. Glantz M. Sustainable Development and the Aral Sea Region // Central Asian

Survey. -1999. -Vol. 18. -№4. -P. 33-38.

9. Schepanski K., Heinold B., Tegen I. Harmattan, Saharan Dust, and the Central

Asian Dust Sources // Aeolian Research. -2014. -Vol. 15. -P. 118-124.

10. Kulmatov R., Taylakov N. Water quality assessment in the lower Amudarya

River Basin // Environmental Monitoring and Assessment. -2014. -Vol. 186. -P.

7425-7437.

Published

2026-05-25