MARKAZIY OSIYODA YANGI MINTAQAVIYLIK: ICHKI INTEGRATSIYA VA TASHQI KUCHLAR O‘RTASIDAGI MUVOZANAT.

Authors

  • Xurramov Zuhriddin Mansur o’g’li Author

Keywords:

Markaziy Osiyo, yangi mintaqaviylik, regional integratsiya, geosiyosat, tashqi kuchlar, C5+1, savdo va transport.

Abstract

Maqola Markaziy Osiyoda 2015–2026 yillar oralig‘ida shakllangan yangi mintaqaviylikni tarixiy-institutsional, geoiqtisodiy va geosiyosiy nuqtai nazardan tahlil qiladi. Unda mintaqaning ichki integratsiya mexanizmlari - maslahat uchrashuvlari, ikki tomonlama yaqinlashuvlar, ECO, SCO, C5+1, MDH qoldiqlari, Yevroosiyo iqtisodiy ittifoqi ta’siri, transport yo‘laklari, savdo, suv-energetika, migratsiya hamda xavfsizlik hamkorligi - tashqi aktorlar strategiyalari bilan bog‘liq holda ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, uchta davlat kesimi - O‘zbekiston, Qozog‘iston va Qirg‘iz Respublikasi - orqali yangi mintaqaviylikning turli modellarini ifodalovchi amaliy misollar beriladi. Tahlil natijasida yangi mintaqaviylikning muvaffaqiyati kuchli supramilliy institutlardan ko‘ra, mintaqa ichidagi minimal konsensus, moslashuvchan institutsionalizatsiya va tashqi kuchlar bilan nosimmetrik, ammo boshqariladigan aloqalarga tayangan holda rivojlanayotgani ko‘rsatiladi.

References

1. Akorda. (2022). Speech by President Kassym-Jomart Tokayev at the Fourth

Consultative Meeting of the Heads of States of Central Asia.

2. Buranelli, F. C. (2025). Central Asian regionalism in the 1990s: order, familiarization

and the limits of integration. Post-Soviet Affairs. [64]

3. Consilium / Council of the European Union. (2019). Central Asia: Council adopts a

new EU strategy for the region.

4. Japan MOFA. (2025–2026). Summit of the “Central Asia plus Japan” Dialogue

data

and updates for Tajikistan, Kyrgyz Republic, Uzbekistan.

5. Kushkumbayev, S. (2025). Gone but Not Forgotten: The Central Asian Union, 1990–

2005.

6. U.S. Department of State. (2020–2024). United States Strategy for Central Asia 2019–

2025

C5+1 materials

Critical Minerals Dialogue

Uzbekistan critical minerals MoU.

7. Ussen, M. (2024). Regionalization in Central Asia: A Theoretical View. International

Affairs of Uzbekistan.

8. https://research-repository.st-andrews.ac.uk/bitstream/10023/32409/1/Buranelli-2025-

Central-Asian-regionalism-41-348-CCBYNCND.pdf

9. https://eabr.org/upload/iblock/1fe/EDB_2022_Report-3_The-Economy-of-CA_eng.pdf

10.https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2019/06/17/central-asiacouncil-adopts-a-new-eu-strategy-for-the-region/

11.https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2019/06/17/central-asiacouncil-adopts-a-new-eu-strategy-for-the-region/

12.https://centralasiaprogram.org/wp-content/uploads/2022/03/central-asian-regionalismor-central-asian-order_-some-reflections.pdf

13. https://www.state.gov/wp-content/uploads/2020/02/FINAL-CEN-Strategy-Glossy-2-

10-2020-508.pdf

14.https://www.state.gov/wp-content/uploads/2020/02/FINAL-CEN-Strategy-Glossy-2-

10-2020-508.pdf

15.https://documents1.worldbank.org/curated/en/099811402042677889/pdf/IDU59466a92-dba2-4b4c-86a4-97aa879d220c.pdf

16.https://documents1.worldbank.org/curated/en/099811402042677889/pdf/IDU59466a92-dba2-4b4c-86a4-97aa879d220c.pdf

17.https://www.mid.ru/ru/foreign_policy/vnesnepoliticeskoe-dos-e/problematikaprostranstva-sng/rossia-i-problemy-central-noj-azii/?lang-center=en

18.https://en.irna.ir/news/85763184/TRASECA-a-cornerstone-for-closer-ties-betweenEurope-Caucasus

19.https://en.irna.ir/news/85763184/TRASECA-a-cornerstone-for-closer-ties-betweenEurope-Caucasus

20. https://www.unodc.org/roca/en/NEWS/2025/kyrgyzstan-and-unodc-join-efforts-toimprove-border-communities-and-traveler-experience-at-the-kyrgyz-uzbekborder.html

21.https://www.unodc.org/roca/en/NEWS/2025/kyrgyzstan-and-unodc-join-efforts-toimprove-border-communities-and-traveler-experience-at-the-kyrgyz-uzbekborder.html

22.https://uzbekistan.iom.int/sites/g/files/tmzbdl2566/files/documents/2025-

06/uzbekistan-migration-situation-report-jan-march-2025.pdf

23. https://www.unodc.org/roca/en/NEWS/2025/strengthening-border-security-andregional-cooperation-in-central-asia-and-pakistan.html

24.https://www.unodc.org/roca/en/NEWS/2025/strengthening-border-security-andregional-cooperation-in-central-asia-and-pakistan.html

Published

2026-05-15