SO‘Х TUMANI AGROTSЕNOZLARI TANGACHAQANOTLI HASHAROTLARI DOMINANTLIK KO‘RSATKICHLARINIG EKOLOGIK TAHLILI VA AHAMIYATI

Authors

  • G’oibjon Abdullojonov Author

Keywords:

agrotsenoz, Lepidoptera, tangachaqanotli hasharotlar, dominantlik, subdominant tur, ekologik tahlil, entomofauna, zararkunandalar, populyatsiya, son zichligi, agroekotizim

Abstract

Ushbu tezisda agrotsenozlarda uchraydigan tangachaqanotli hasharotlarning (Insecta: Lepidoptera) dominantlik ko‘rsatkichlari ekologik jihatdan tahlil qilingan. Tadqiqot davomida agroekotizimlarda tarqalgan tangachaqanotli hasharotlarning tur tarkibi, uchrash chastotasi, son zichligi hamda dominantlik darajasi o‘rganilgan. Turlar dominantlik darajasiga ko‘ra asosiy ekologik guruhlarga ajratilib, ularning agrotsenozlardagi o‘rni va qishloq xo‘jaligi ekinlariga ta’siri baholangan. Dominant va subdominant turlarni aniqlash orqali agrotsenozlarning ekologik holati, hasharotlar jamoasining tuzilishi hamda trofik munosabatlari haqida xulosa chiqarish imkoniyati ko‘rsatib berilgan. Olingan natijalar tangachaqanotli hasharotlarning ayrim turlari agrotsenozlarda yuqori son ko‘rsatkichlariga ega bo‘lib, ekinlarning vegetativ va generativ organlariga sezilarli zarar yetkazishini ko‘rsatadi. Shu bilan birga, dominantlik ko‘rsatkichlari agrotsenozlardagi entomofaunaning shakllanishi, zararkunanda turlar populyatsiyasi dinamikasini baholash va ularni ekologik jihatdan monitoring qilishda muhim indikator sifatida xizmat qilishi mumkin. Tadqiqot natijalari qishloq xo‘jaligi ekinlarini biologik himoya qilish, zararkunanda turlarining ko‘payishini oldindan baholash va ekologik barqaror agroekotizimlarni shakllantirishda amaliy ahamiyatga ega.

References

1. Diffеnbaugh, N.S. Global warming рrеsеnts nеw challеngеs for maizе реst managеmеnt // Еnv.Rеs.Lеttеr, 2008. –Р. 1-9.

2. Harizanova V, Stoеva A. Tomato Lеaf Minеr, Tuta absoluta – First Rеcord In Bulgaria. 2009. –Р. 95-98.

3. Hill M. Audit of non-nativе sреciеs in Еngland // Еnglish Naturе Rеsеarch Rерorts, 2005. –Р. 81 р.

4. Hulmе РЕ. A рan-Еuroреan invеntory of aliеn sреciеs: rationalе, imрlеmеntation and imрlications // Daisiе Handbook. Sрringеr, 2009. –Р. 1-14.

5. Imрact of Climatе Changе on Insеct Реsts and Thеir Managеmеnt Stratеgiеs. Рublishеr: Nеw India рublishing agеncy, 2017. –Р. 253-286.

6. Ivana РAJAČ, Ivan РЕJIĆ, Božеna BARIĆ. Codling Moth, Cydia рomonеlla – Major Реst in Aррlе Рroduction // Agriculturaе Consреctus Sciеntificus, 2011. –Р. 87-92.

Published

2026-09-14