O‘ZBEKISTON GESLARIDA ELEKTR ENERGIYASI ISHLAB CHIQARISH SAMARADORLIGINI BAHOLASH VA ISH REJIMLARINI OPTIMALLASHTIRISH

Authors

  • Otaxonov Maqsud Yusupovich Author
  • Shoymurodov Shahriyor Shokir o‘g‘li Author

Keywords:

gidroelektr stansiya, gidroenergetika, energiya samaradorligi, gidroagregat, suv sarfi, gidravlik bosim, optimallashtirish, O‘zbekiston.

Abstract

Gidroelektr stansiyalar (GES) qayta tiklanuvchi energiya ishlab chiqarish va elektr energetika tizimining barqaror ishlashini ta’minlashda muhim o‘rin tutadi. Mazkur tadqiqotning maqsadi O‘zbekiston GESlarida elektr energiyasi ishlab chiqarish samaradorligini baholash hamda suv sarfi va gidravlik bosim sharoitlarini hisobga olgan holda ish rejimlarini optimallashtirish metodologiyasini ishlab chiqishdan iborat. Tadqiqotda gidroenergetik quvvatni hisoblash, o‘rnatilgan quvvatdan foydalanish koeffitsiyentini aniqlash, energiya ishlab chiqarishning vaqt bo‘yicha o‘zgarishini tahlil qilish va turli ish rejimlarini taqqoslash usullari taklif etiladi. O‘zbekiston Milliy statistika qo‘mitasining SIAT ma’lumotlari mamlakat GESlarining umumiy o‘rnatilgan quvvatini tavsiflash uchun, stansiya darajasidagi texnik ma’lumotlar esa individual samaradorlikni aniqlash uchun ishlatilishi ko‘zda tutiladi. Tadqiqotning ilmiy yangiligi O‘zbekiston sharoitida gidrologik cheklovlar, gidroagregatlarning samaradorligi va suvdan ko‘p maqsadli foydalanishni yagona baholash yondashuvida birlashtirish taklifidan iborat. Miqdoriy samaradorlik natijalari tegishli stansiyalarning tekshirilgan ishlab chiqarish va texnik ma’lumotlari olingandan keyin aniqlanadi.

References

1. International Energy Agency. Uzbekistan Energy Profile: Energy Security. https://www.iea.org/reports/uzbekistan-energy-profile/energy-security

2. O‘zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo‘mitasi. Total installed capacity of hydroelectric power plants. SIAT. https://siat.stat.uz/data/380/?lang=en

3. Cordova, M. M., Finardi, E. C., Ribas, F. A. C., de Matos, V. L., & Scuzziato, M. R. (2015). Performance evaluation and energy production optimization in the real-time operation of hydropower plants. Electric Power Systems Research, 116, 201–207. https://doi.org/10.1016/j.epsr.2014.06.012

4. Kumar, K., & Saini, R. (2022). A review on operation and maintenance of hydropower plants. Sustainable Energy Technologies and Assessments, 49, 101704. https://doi.org/10.1016/j.seta.2021.101704

5. Hoes, O. A. C., Meijer, L. J. J., van der Ent, R. J., & van de Giesen, N. C. (2017). Systematic high-resolution assessment of global hydropower potential. PLOS ONE, 12(2), e0171844. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0171844.

6. Samiyev, L., Ulashov, Q. Shoymurodov ,Sh. Xidirov, F.Chimqo’rg’on suv omborida Tuproqli to‘g‘onlarda filtratsiya jarayonlari, DOI: 10.32743/UniTech.2025.139.10.21102

7. Raxmatov, N., Shoymurodov, Sh., & Xidirov, F. (2026). CHIMQO'RG'ON SUV OMBORI DRENAJLARIDA TADQIQOTLAR OLIB BORISH. Educational research in universal sciences, 5(11), 37–42. https://doi.org/10.5281/zenodo.20319687

8. .Muratov.O.A, Xidirov.F.A, Shoymurodov.Sh.Sh, SUV OMBORI DRENAJLARIDA DALA TADQIQOTLARI “ Scientific and Practical Solutions for Sustainable Development Based on Interdisciplinary Research and Innovative Approaches Conference, 2025, London – Toshkent.

Published

2026-10-11