INGLIZ VA O‘ZBEK TILLARIDA BADIIY HAMDA ILMIY MATN USLUBLARINING QIYOSIY XARAKTERISTIKASI

Authors

  • DAMINOVA SAMARA AZZAMQULOVNA Author

Keywords:

matn uslubiyati, ilmiy matn, badiiy matn, qiyosiy xarakteristika, leksik-semantik xususiyatlar, pragmatika, sintaktik figuralar, konnotativ ma'no, lingvokulturologiya, ingliz va o'zbek tillari.

Abstract

ushbu tizesda ingliz va o‘zbek tillaridagi ilmiy hamda badiiy matn uslublarining tipologik, leksik-grammatik va lingvopragmatik xususiyatlari qiyosiy-chog‘ishtirma metodlar asosida tahlil qilingan. Ilmiy matnlarning obyektivlik, mantiqiy izchillik va terminologik qat'iylikka asoslangan tabiati badiiy matnlarning emotsional-ekspressiv, obrazli hamda subyektiv xususiyatlariga qarama-qarshi qo‘yib o'rganilgan. Shuningdek, tadqiqotda har ikki tildagi sintaktik figuralar (inversiya, ritorik so'roq, ellipsis), ko‘chma ma'noli so‘zlar, tagma'no (subtext) va lingvokulturologik kodlarning matn pragmatikasidagi o‘rni yoritib berilgan. Olingan xulosalar tarjimashunoslik, matn lingvistikasi, qiyosiy uslubshunoslik va kompyuter lingvistikasi sohalari uchun muhim nazariy hamda amaliy ahamiyat kasb etadi.

References

1. Jurafsky D., Martin J. H. Speech and Language Processing: An Introduction to Natural Language Processing, Computational Linguistics, and Speech Recognition. – 3rd ed. – Stanford: Stanford University Press, 2024. – 630 p.

2. Brown T. B., Mann B., Ryder N., Subbiah M. et al. Language Models are Few-Shot Learners // Advances in Neural Information Processing Systems. – 2020. – Vol. 33. – P. 1877–1901.

3. Гальперин И. Р. Текст как объект лингвистического исследования. – М.: Наука, 1981. – 138 с.

4. Қурбонова М., Йўлдошев М. Матн тилшунослиги (Олий ўқув юртлари филология ва журналистика йўналишлари магистрантлари учун ўқув қўлланма). – Тошкент: Университет, 2014. – 115 б.

5. Йўлдошев М. Бадиий матннинг лингвопоэтик тадқиқи: Филол. фан. д-ри. (DSc) диссертацияси. – Тошкент: Ўзбекистон Миллий университети, 2009. – 313 б.

6. Vaswani A., Shazeer N., Parmar N. et al. Attention Is All You Need // 31st Conference on Neural Information Processing Systems (NIPS 2017). – Long Beach, CA, USA, 2017. – P. 1–11.

7. Ҳакимов М. Х. Ўзбек тилида матннинг прагматик талқини: Филол. фан. д-ри. (DSc) дисс. – Тошкент: ЎзР ФА Тил ва адабиёт институти, 2001. – 260 б.

8. Маслова В. А. Лингвокультурология: Учебное пособие. – М.: Издательский центр «Академия», 2001. – 208 с.

9. Султонсаидова С., Шарипова Ў. Ўзбек тили стилистикаси (Ўқув қўлланма). – Тошкент: YURIST-MEDIA MARKAZI, 2009. – 112 б.

10. Белянин В. П. Психолингвистические аспекты художественного текста. – М.: Изд-во МГУ, 1988. – 121 с.

11. Худойберганова Д. Матннинг антропоцентрик тадқиқи (Когнитив ва лингвокультурологик ёндашув). – Тошкент: Фан, 2013. – 136 б.

12. Van Dijk T. A. Text and Context: Explorations in the Semantics and Pragmatics of Discourse. – London: Longman, 1977. – 261 p.

13. Сафаров Ш. С. Прагмалингвистика: Назария ва амалиёт асослари. – Тошкент: Ўзбекистон миллий энциклопедияси, 2008. – 286 б.

Published

2026-10-18