ABULG‘OZIY BAHODIRXONNING SHAJARAI TURK ASARIDAGI ONOMASTIK BIRLIKLARNING LINGVISTIK TADQIQI

Authors

  • Berdiyeva Nozima Furqat qizi Author

Keywords:

onomastik birliklar, antroponimlar, etnonimlar, toponimlar, teonimlar, Shajarai Turk, lingvistik tahlil, turkiy tillar

Abstract

Til insoniyatning tarixiy-madaniy xotirasi, tafakkuri va qadriyatlarining eng muhim aks ettiruvchisidir. Ayniqsa, ismlar tizimi – onomastik birliklar – xalqlarning madaniy hayoti va tarixini o‘rganishda muhim manba bo‘lib xizmat qiladi. Turkiy tillar tarixida bu borada eng e’tiborga molik manbalardan biri — 17-asrda yashab ijod qilgan Abulg‘oziy Bahodirxonning Shajarai Turk asaridir. Mazkur asar o‘z davri uchun ham tarixiy, ham lingvistik jihatdan katta ilmiy qiymatga ega bo‘lib, turkiy xalqlarning kelib chiqishi, ularning ijtimoiy tuzilmasi va madaniyatini ismlar tizimi orqali yoritadi [1]. Shu sababli, ushbu maqolada aynan Shajarai Turk asarida uchraydigan onomastik birliklar (antroponimlar, etnonimlar, toponimlar, teonimlar)ning lingvistik tahliliga alohida e’tibor qaratiladi.

References

1. Abulg‘oziy Bahodirxon. (1990). Shajarai Turk va Shajarai Tarokima. Toshkent: Fan nashriyoti.

2. Qodirov, M. (2007). “Shajarai Turk” asarining tarixiy va lingvistik qadri. O‘zbek tili va adabiyoti, 4(18), 28–33.

3. Xudoyberganov, R. (2011). O‘zbek onomastikasi asoslari. Samarqand: SamDU.

4. Nasriddinov, U. (2010). “Ismlar semantikasi va ularning tarixiy ildizi”, Filologiya masalalari, 1(21), 55–62.

5. Sultonov, M. (2018). “Tarixiy onomastika va etimologik izlanishlar”, Til va Adabiyot, 3(56), 41–49.

6. Ögel, B. (1995). Türk Mitolojisi. Ankara: Türk Tarih Kurumu.

7. Tekin, T. (1998). Orhun Yazıtları. İstanbul: Simurg.

8. Bartold, V. V. (1963). Turk xalqlari tarixi. Moskva: Nauka.

9. G‘ulomov, Ya. (1971). O‘zbek xalqi tarixi sahifalari. Toshkent: Fan.

10. Ziyoyev, H. (1990). O‘rta Osiyo tarixidan lavhalar. Toshkent: Fan.

11. Hojiev, A. (2005). Turkiy tillarda diniy terminlar. Toshkent: Ma’naviyat.

12. Muhammadi, B. (2019). “Turkiy mifologiyadagi ayol obrazi”, Milliy meros, 2(14), 60–65.

Published

2026-10-11