GENERATIV SUN’IY INTELLEKT VA DEEPFAKE TEXNOLOGIYALARINING OMMAVIY ONG HAMDA AXBOROTNI QABUL QILISH XUSUSIYATLARIGA TA’SIRI
Keywords:
Generativ AI, deepfake, ommaviy ong, axborotni idrok etish, epistemik xavotir, Liar's Dividend, kognitiv yuklama, ijtimoiy psixologiya.Abstract
Ushbu tezisda Generativ Sun’iy Intellekt (Generative AI) va deepfake (chuqur soxtalashtirish) texnologiyalarining ommaviy ong, axborotni idrok etish va kognitiv filtrlash jarayonlariga koʻrsatadigan ijtimoiy-psixologik ta’siri nazariy-metodologik va kognitiv yondashuvlar asosida tahlil qilingan. Sintetik medianing inson psixikasida "epistemik xavotir" (epistemic anxiety), "haqiqat defitsiti" hamda "Liar's Dividend" (Yolgʻonchining dividendi) kabi yangi turdagi psixologik fenomenlarni keltirib chiqarish mexanizmlari yoritib berilgan. OAK talablariga muvofiq, dissertatsiyaning 1.2-kichik bobi uchun moʻljallangan ushbu tezisda ommaviy idrokning transformatsiyasi va uning jamiyat ruhiy barqarorligiga ta’siri tizimlashtirilgan.References
Hancock, J. T., & Bailenson, J. N. (2021). The Social Impact of Deepfakes. Cyberpsychology, Behavior, and Social Networking, 24(3), 149–152.
Vaccari, C., & Chadwick, A. (2020). Deepfakes and Disinformation: Exploring the Impact of Synthetic Political Media on Citizen Trust. Social Media + Society, 6(1), 1–13.
Sandoval, M., et al. (2024–2025). Psychological Impacts of Deepfakes: Understanding the Effects on Human Perception, Cognition, and Behavior. Journal of Media Psychology, 36(2), 112–125.
Van Bavel, J. J., et al. (2021). Using Social and Behavioural Science to Support COVID-19 Pandemic Response and Information Perception. Nature Human Behaviour, 4(5), 460–471.
Kosarkar, A., et al. (2024). Media Trust Erosion under Generative AI and Deepfake Exposure. Computers in Human Behavior, 150, 107980.
Karimova V.M. Ijtimoiy psixologiya. Darslik. – Toshkent: "Fan va texnologiya", 2018. – 336 b.
Safayev N.S. Shaxs kognitiv uslublari va ularning ijtimoiy adaptatsiyadagi oʻrni. Monografiya. – Toshkent: "Universitet", 2019. – 180 b.
Umarov B.M. Ijtimoiy psixologiya va axborot xavfsizligi masalalari. – Toshkent: "Oʻzbekiston", 2020. – 220 b.