BOTU - MAHMUD HODIYEVNING MA’RIFIY ADABIY FAOLIYATI VA QATAG‘ON TAQDIRI

Authors

  • Raimqulova Zulayxo Author
  • Shamsiddinov Bahodir Author

Keywords:

Botu, Mahmud Hodiyev, jadidchilik, ma’rifatparvarlik, o‘zbek adabiyoti, matbuot, qatag‘on, Solovki

Abstract

Maqolada Botu taxallusi bilan ijod qilgan shoir, jurnalist va jamoat arbobi Mahmud Maqsudovich Hodiyevning hayoti, ma’rifiy-adabiy faoliyati hamda sovet qatag‘on siyosati oqibatidagi taqdiri tahlil qilinadi. Tadqiqotning maqsadi Botuning tarjimai holi, ta’lim va matbuot sohasidagi faoliyati, ijodiy merosi hamda unga qo‘yilgan siyosiy ayblovlarni mavjud nashrlar asosida tizimlashtirishdan iborat. Tarixiy-biografik, tarixiy-qiyosiy, manbashunoslik va kontent-tahlil usullaridan foydalanildi. Natijalar Botuning jadid ma’rifatparvarligi ta’sirida shakllangani, yangi maktab, milliy matbuot va adabiy jarayonlarda faol qatnashgani, asarlarida ilm-ma’rifat, yoshlik, ijtimoiy yangilanish va milliy o‘zlik masalalarini yoritganini ko‘rsatadi. U sovet institutlarida ishlagan bo‘lsa-da, milliy kadrlar va mahalliy ta’lim manfaatlarini himoya qilishi siyosiy “millatchilik” sifatida talqin qilindi. 1930-yilda qamoqqa olinib, uzoq tergov va lager jazosidan so‘ng 1938-yilda qatl etildi. Tadqiqot Botu merosini faqat qurbonlik tarixida emas, 1920-yillar o‘zbek ma’rifati, adabiyoti va murakkab mafkuraviy muhitining bir qismi sifatida o‘rganish zarurligini asoslaydi.

References

1. Botu. Tanlangan asarlar. – Toshkent: Sharq nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi bosh tahririyati, 2004.

2. Mahmud Hodiyev Botu. Tanlangan asarlar. – Toshkent: Ma’naviyat, 2020.

3. Qodirov B. Botu Mahmud Hodiyev shoir va jamoat arbobi. – Toshkent: Ma’naviyat, 2024. – 24 b.

4. Botu // O‘zbekiston Milliy ensiklopediyasi. 2-jild. – Toshkent: O‘zbekiston Milliy ensiklopediyasi Davlat ilmiy nashriyoti, 2001. – 571-b.

5. Botu 1904–1938 // Tarix.uz. URL: https://tarix.uz/botu-1904-1938.html (murojaat sanasi: 11.09.2026).

6. Botu Mahmud Maqsudovich Xodiyev // Jadid.uz. URL: https://jadid.uz/jadids/botu-mahmud-maqsudovich-xodiyev/ (murojaat sanasi: 11.09.2026).

7. Botu. Tanlangan asarlar // Oyina.uz elektron kutubxonasi. URL: https://oyina.uz/uz/book/45 (murojaat sanasi: 11.09.2026).

8. Qodirov B. Botu Mahmud Hodiyev shoir va jamoat arbobi: elektron nashr. URL: https://uzdxa.uz/wp-content/uploads/2025/03/2-Боту.pdf (murojaat sanasi: 11.09.2026).

9. Botu 1904–1938 // Ziyouz elektron kutubxonasi. URL: https://n.ziyouz.com/portal-haqida/xarita/uzbek-nasri/botu-1904-1938 (murojaat sanasi: 11.09.2026).

10. Gulbaxor, M., & Bahodir, S. (2025). TIL O ‘RGANISHDA CHATGPT, TARJIMA TIZIMLARI VA ULARNING SAMARADORLIGI. TADQIQOTLAR, 76(3), 17-21.

11. Muzaffar, G., & Bahodir, S. (2025). INSON ORGANIZMIDA UCHRAYDIGAN ICHKI KASALIKLAR. TADQIQOTLAR, 76(2), 71-74.

12. Bakhodir, S., & Dilshoda, R. (2025). EASTERN THINKERS OF THE ERA OF THE FIRST RENAISSANCE. Global Science Review, 8(1), 682-687.

13. Zebo, N., & Bahodir, S. (2025). O ‘RTA ASRLARDA ANGLIYA (V-XV ASRLAR). Global Science Review, 11(1), 85-90.

14. Шамсиддинов, Б., & Гуламов, М. (2023). ЛОГИЧЕСКИЕ СООТНОШЕНИЯ ФИЛОСОФИИ С ЛИТЕРАТУРОЙ. Oriental Art and Culture, 4(3), 332-335.

15. Shamsiddinov, B. J., & Jakbaraliyva, Z. (2022). Scientific and Empirical Relations of Philosophy and Literature. Spanish Journal of Innovation and Integrity, 7, 70-73.

16. Abdullaev, U. B., & Shamshiddinov, B. (2024). O ‘RTA ASRLAR YOZMA MANBALARIDAGI ETNIK NOMLAR. Ijtimoiy-gumanitar sohada ilmiy-innovatsion tadqiqotlar, 1(1).

17. Шамсиддинов, Б. Ж., & Жакбаралиева, З. О. (2022). АБУ АЛИ ИБН СИНО ТИББИЙ ТАРБИЯ ХУСУСИДА. Oriental Art and Culture, 3(2), 670-674.

18. Shamsiddinov, B. (2022). The importance of supporting innovative activities of entrepreneurs in uzbekistan. ASIA PACIFIC JOURNAL OF MARKETING & MANAGEMENT REVIEW ISSN: 2319-2836 Impact Factor: 8.071, 11(11), 165-170.

19. Шамсиддинов, Б. Ж. (2023). МАМЛАКАТИМИЗ МИЛЛИЙ ЮКСАЛИШНИНГ ИЖТИМОИЙФАЛСАФИЙ АСОСЛАРИ. Oriental Art and Culture, 4(5), 345-350.

20. Шамсиддинов, Б. (2020). Тарбия жараёнида шар мутафаккирларининг қ педагогик ва психологик қарашлари. In Актуальные вопросы развития современного общества, экономики и профессионального образования (pp. 268-271). Российский государственный профессионально-педагогический университет.

21. Shamsiddinov, B. B. DINSHUNOSLIKNING BOSHQA FANLAR BILAN ALOQASI.

22. Shamsiddinov, B. B. Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi.

23. YANGI, V. T. V. M., & YONDASHUVLARI, T. H. OZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY TALIM, FAN VA INNOVATSIYALAR VAZIRLIGI NAMANGAN DAVLAT UNIVERSITETI “ZAMONAVIY JAHON TARIXSHUNOSLIGIDA FARG’ONA.

24. YANGI, V. T. V. M., & YONDASHUVLARI, T. H. OZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY TALIM, FAN VA INNOVATSIYALAR VAZIRLIGI NAMANGAN DAVLAT UNIVERSITETI “ZAMONAVIY JAHON TARIXSHUNOSLIGIDA FARG’ONA.

25. Shamsiddinov, B. B. DINSHUNOSLIKNING BOSHQA FANLAR BILAN ALOQASI.

26. Shamsiddinov, B. B. Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi.

27. Shamsiddinov, B. M. U. (2026, June). HISTORICAL AND ETHNOGRAPHIC FEATURES OF POTTERY-RELATED RITUALS IN THE FERGANA VALLEY. In International Conference Platform (No. 6, pp. 135-143).

Published

2026-09-12