MUSTAQILLIK O’ZBEK AYOLLARIGA NIMA BERDI?

Authors

  • Raimqulova Zulayxo Author
  • Shamsiddinov Bahodir Author

Keywords:

O‘zbekiston, mustaqillik, xotin-qizlar, gender tenglik, ta’lim, siyosiy ishtirok, himoya orderi, huquqiy kafolatlar

Abstract

Maqolada O‘zbekiston mustaqilligi yillarida xotin-qizlarning huquqiy maqomi, ta’lim olish imkoniyatlari, davlat va jamiyat boshqaruvidagi ishtiroki hamda tazyiq va zo‘ravonlikdan himoya qilinishiga doir islohotlar tahlil qilinadi. Tadqiqotning maqsadi mustaqillikdan keyingi o‘zgarishlarni huquqiy hujjatlar va ochiq rasmiy ma’lumotlar asosida tizimlashtirish, erishilgan natijalar bilan amaliy muammolar o‘rtasidagi nisbatni aniqlashdan iborat. Tadqiqotda tarixiy-qiyosiy, huquqiy tahlil, kontent-tahlil va statistik ma’lumotlarni tavsifiy sharhlash usullaridan foydalanildi. Natijalar 1995-yilda BMTning Xotin-qizlarni kamsitishning barcha shakllariga barham berish to‘g‘risidagi konvensiyasiga qo‘shilish, 2019-yilda gender tenglik hamda tazyiq va zo‘ravonlikdan himoya qilishga oid maxsus qonunlarning qabul qilinishi, 2023-yilgi Konstitutsiyada teng huquq va imkoniyatlar kafolatining mustahkamlanishi hamda ta’lim va siyosiy vakillikni qo‘llab-quvvatlovchi mexanizmlar shakllanganini ko‘rsatadi. Shu bilan birga, qonuniy kafolatlarning samarasi ularning hududlarda bir xil qo‘llanishi, ma’lumotlarning ochiqligi va jabrlanuvchilarga xizmatlarning yetib borishiga bog‘liq. Xulosa qilinishicha, mustaqillik xotin-qizlar uchun huquqiy subyektlik va yangi ijtimoiy imkoniyatlarni kengaytirdi, keyingi bosqichda esa ushbu imkoniyatlarning amaldagi natijasini baholash muhimdir.

References

1. O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi. 2023-yil 30-aprelda referendum orqali qabul qilingan yangi tahrir. Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi. URL: https://lex.uz/docs/6445145 (murojaat sanasi: 11.09.2026).

2. O‘zbekiston Respublikasining “Xotin-qizlar va erkaklar uchun teng huquq hamda imkoniyatlar kafolatlari to‘g‘risida”gi O‘RQ-562-son Qonuni. 02.09.2019. URL: https://lex.uz/docs/4494849 (murojaat sanasi: 11.09.2026).

3. O‘zbekiston Respublikasining “Xotin-qizlarni tazyiq va zo‘ravonlikdan himoya qilish to‘g‘risida”gi O‘RQ-561-son Qonuni. 02.09.2019. URL: https://lex.uz/docs/4494709 (murojaat sanasi: 11.09.2026).

4. O‘zbekiston Respublikasining “Ta’lim to‘g‘risida”gi O‘RQ-637-son Qonuni. 23.09.2020. URL: https://lex.uz/docs/5013007 (murojaat sanasi: 11.09.2026).

5. O‘zbekiston Respublikasining xotin-qizlar va bolalar huquqlari, erkinliklari hamda qonuniy manfaatlarini ishonchli himoya qilish tizimini yanada takomillashtirish munosabati bilan ayrim qonun hujjatlariga o‘zgartish va qo‘shimchalar kiritish to‘g‘risidagi O‘RQ-829-son Qonuni. 11.04.2023. URL: https://lex.uz/docs/6430272 (murojaat sanasi: 11.09.2026).

6. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “O‘zbekiston — 2030 strategiyasi to‘g‘risida”gi PF-158-son Farmoni. 11.09.2023. URL: https://lex.uz/docs/6600413 (murojaat sanasi: 11.09.2026).

7. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Oila va xotin-qizlarni tizimli qo‘llab-quvvatlashga doir ishlarni yanada jadallashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PF-87-son Farmoni. 07.03.2022. URL: https://lex.uz/docs/5899498 (murojaat sanasi: 11.09.2026).

8. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining davlat oliy ta’lim muassasalari magistraturasida tahsil olayotgan xotin-qizlarning kontrakt to‘lovlarini qoplashga doir 447-son qarori. 15.08.2022. URL: https://lex.uz/docs/6156799 (murojaat sanasi: 11.09.2026).

9. United Nations. Convention on the Elimination of All Forms of Discrimination against Women. New York, 1979

Uzbekistan accession: 6 May 1995. URL: https://treaties.un.org/ (accessed: 11.09.2026).

10. United Nations Committee on the Elimination of Discrimination against Women. Concluding observations on the sixth periodic report of Uzbekistan. CEDAW/C/UZB/CO/6. Geneva, 2022.

11. O‘zbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi. 2024-yil Oliy Majlis Qonunchilik palatasi saylovi yakunlariga oid rasmiy ma’lumotlar. URL: https://saylov.uz/ (murojaat sanasi: 11.09.2026).

12. Inter-Parliamentary Union. Parline: Uzbekistan, Legislative Chamber, data on women’s representation. URL: https://data.ipu.org/ (accessed: 11.09.2026).

13. Gulbaxor, M., & Bahodir, S. (2025). TIL O ‘RGANISHDA CHATGPT, TARJIMA TIZIMLARI VA ULARNING SAMARADORLIGI. TADQIQOTLAR, 76(3), 17-21.

14. Muzaffar, G., & Bahodir, S. (2025). INSON ORGANIZMIDA UCHRAYDIGAN ICHKI KASALIKLAR. TADQIQOTLAR, 76(2), 71-74.

15. Bakhodir, S., & Dilshoda, R. (2025). EASTERN THINKERS OF THE ERA OF THE FIRST RENAISSANCE. Global Science Review, 8(1), 682-687.

16. Zebo, N., & Bahodir, S. (2025). O ‘RTA ASRLARDA ANGLIYA (V-XV ASRLAR). Global Science Review, 11(1), 85-90.

17. Шамсиддинов, Б., & Гуламов, М. (2023). ЛОГИЧЕСКИЕ СООТНОШЕНИЯ ФИЛОСОФИИ С ЛИТЕРАТУРОЙ. Oriental Art and Culture, 4(3), 332-335.

18. Shamsiddinov, B. J., & Jakbaraliyva, Z. (2022). Scientific and Empirical Relations of Philosophy and Literature. Spanish Journal of Innovation and Integrity, 7, 70-73.

19. Abdullaev, U. B., & Shamshiddinov, B. (2024). O ‘RTA ASRLAR YOZMA MANBALARIDAGI ETNIK NOMLAR. Ijtimoiy-gumanitar sohada ilmiy-innovatsion tadqiqotlar, 1(1).

20. Шамсиддинов, Б. Ж., & Жакбаралиева, З. О. (2022). АБУ АЛИ ИБН СИНО ТИББИЙ ТАРБИЯ ХУСУСИДА. Oriental Art and Culture, 3(2), 670-674.

21. Shamsiddinov, B. (2022). The importance of supporting innovative activities of entrepreneurs in uzbekistan. ASIA PACIFIC JOURNAL OF MARKETING & MANAGEMENT REVIEW ISSN: 2319-2836 Impact Factor: 8.071, 11(11), 165-170.

22. Шамсиддинов, Б. Ж. (2023). МАМЛАКАТИМИЗ МИЛЛИЙ ЮКСАЛИШНИНГ ИЖТИМОИЙФАЛСАФИЙ АСОСЛАРИ. Oriental Art and Culture, 4(5), 345-350.

23. Шамсиддинов, Б. (2020). Тарбия жараёнида шар мутафаккирларининг қ педагогик ва психологик қарашлари. In Актуальные вопросы развития современного общества, экономики и профессионального образования (pp. 268-271). Российский государственный профессионально-педагогический университет.

24. Shamsiddinov, B. B. DINSHUNOSLIKNING BOSHQA FANLAR BILAN ALOQASI.

25. Shamsiddinov, B. B. Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi.

26. YANGI, V. T. V. M., & YONDASHUVLARI, T. H. OZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY TALIM, FAN VA INNOVATSIYALAR VAZIRLIGI NAMANGAN DAVLAT UNIVERSITETI “ZAMONAVIY JAHON TARIXSHUNOSLIGIDA FARG’ONA.

27. YANGI, V. T. V. M., & YONDASHUVLARI, T. H. OZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY TALIM, FAN VA INNOVATSIYALAR VAZIRLIGI NAMANGAN DAVLAT UNIVERSITETI “ZAMONAVIY JAHON TARIXSHUNOSLIGIDA FARG’ONA.

28. Shamsiddinov, B. B. DINSHUNOSLIKNING BOSHQA FANLAR BILAN ALOQASI.

29. Shamsiddinov, B. B. Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi.

30. Shamsiddinov, B. M. U. (2026, June). HISTORICAL AND ETHNOGRAPHIC FEATURES OF POTTERY-RELATED RITUALS IN THE FERGANA VALLEY. In International Conference Platform (No. 6, pp. 135-143).

Published

2026-09-12