O‘RGIMCHAKLARNING GLOBAL EKOTIZIMLARDA ENTOMOFAGLAR SIFATIDAGI ROLI: O‘LJA ISTE’MOLI VA TABIIY BIOLOGIK NAZORAT

Authors

  • Eshmamatov A. I. Author
  • Shodmonov F. A. Author

Keywords:

Araneae, entomofaglar, yirtqich bo‘g‘imoyoqlilar, o‘lja iste’moli, trofik munosabatlar, biologik nazorat, ekotizim, zararkunandalar, ekologik muvozanat.

Abstract

O‘rgimchaklar (Araneae) quruqlik ekotizimlarida hasharotlar va boshqa mayda bo‘g‘imoyoqlilar bilan oziqlanuvchi muhim yirtqichlar guruhidir. Mazkur ishda o‘rgimchaklarning entomofaglik xususiyatlari, global miqyosdagi o‘lja iste’moli va tabiiy biologik nazoratdagi roli xalqaro ilmiy tadqiqotlar asosida tahlil qilindi. Nyffeler va Birkhofer (2017) hisob-kitoblariga ko‘ra, dunyo o‘rgimchaklar jamoasi bir yilda taxminan 400–800 million tonna o‘lja biomassasini iste’mol qiladi. Michalko va hammualliflar (2019) tomonidan 58 ta tadqiqot asosida o‘tkazilgan meta-tahlilda o‘rgimchaklar qishloq xo‘jaligi zararkunandalarini nazorat qilish bo‘yicha o‘rganilgan holatlarning 79 foizida zararkunandalar sonini kamaytirgan. Ushbu natijalar o‘rgimchaklarning ekologik vazifasi va tabiiy biologik nazoratdagi ahamiyatini ko‘rsatadi. Shu bilan birga, ularning ta’siri yashash muhiti, o‘lja tarkibi va ekotizim xususiyatlariga qarab farqlanishi ta’kidlanadi.

References

1. Nyffeler M., Birkhofer K. An estimated 400–800 million tons of prey are annually killed by the global spider community // The Science of Nature. 2017. Vol. 104. Article 30. https://doi.org/10.1007/s00114-017-1440-1

2. Michalko R., Pekár S., Dul’a M., Entling M. H. Global patterns in the biocontrol efficacy of spiders: A meta-analysis // Global Ecology and Biogeography. 2019. Vol. 28, No. 9. P. 1366–1378. https://doi.org/10.1111/geb.12927

3. Marc P., Canard A., Ysnel F. Spiders (Araneae) useful for pest limitation and bioindication // Agriculture, Ecosystems & Environment. 1999. Vol. 74. P. 229–273. https://doi.org/10.1016/S0167-8809(99)00038-9

4. Nyffeler M., Sunderland K. D. Composition, abundance and pest control potential of spider communities in agroecosystems: A comparison of European and US studies // Agriculture, Ecosystems & Environment. 2003. Vol. 95, Issues 2–3. P. 579–612. https://doi.org/10.1016/S0167-8809(02)00181-0

Published

2026-10-14