“PAST VA YUQORI EMOTSIONAL REAKTIVLIKKA EGA KALAMUSHLARDA NEYROENDOKRIN VA IMMUN JAVOBLARNING QIYOSIY BIOKIMYOVIY TAHLILI ”

Authors

  • Bo’legenova Nargiza Maratovna Author
  • Axmedova D.B Author
  • Kurbanova .Z.CH Author

Keywords:

Dofamin, Organ, Endokrin, Gormonlar, YER, PER, stress, eksekretor, secretor, reaksiya, Neyromediator

Abstract

Ushbu tadqiqotda past va yuqori darajadagi emotsional reaktivlikka ega kalamushlarda neyroendokrin va immun javoblarning qiyosiy biokimyoviy tahlili o‘rganildi. Tajriba hayvonlari xulq-atvor testlari asosida ikki guruhga ajratildi: yuqori emotsional reaktiv (YER) va past emotsional reaktiv (PER) guruhlar. Keyingi bosqichda ularning qon namunalarida neyroendokrin va immun tizim ko‘rsatkichlari biokimyoviy tahlil qilindi. Tajriybamiz davomida stress gormoni sifatida ajraladigan kortizol darajasini va unung immun tizim faoliyatini ifodalovchi leykotsitlar soni hamda yallig‘lanish jarayonlarida ishtirok etuvchi sitokinlar miqdori baholandi. Natijalar emotsional reaktivlik darajasi yuqori bo‘lgan kalamushlarda neyroendokrin faollik kuchayishi va immun javob parametrlarida sezilarli o‘zgarishlar kuzatilishini ko‘rsatdi. Natiyjalarga ko’ra emotsional holat, neyroendokrin tizim va immun javob o‘rtasida o‘zaro bog‘liqlik mavjudligini tasdiqlaydi. Tadqiqot natijalari psixonevroimmunologiya yo‘nalishidagi zamonaviy ilmiy qarashlarni rivojlantirishga xizmat qiladi.

References

1.Dantzer, R., O’Connor, J. C., Freund, G. G., Johnson, R. W., & Kelley, K. W.

(2008). From inflammation to sickness and depression: when the immune system

subjugates the brain. Nature Reviews Neuroscience, 9(1), 46–56.1

2.McEwen B.S. (2007). Physiology and neurobiology of stress and adaptation:

Central role of the brain. Physiological Reviews, 87(3), 873–904.

3.Sapolsky R.M. (2004). Why Zebras Don’t Get Ulcers. New York: Holt Paperbacks.

Krukoff T.L. (2015). Stress and the brain: neuroendocrine mechanisms. Journal of

Neuroendocrinology, 27(6), 441–452.

4.Porsolt R.D., Anton G., Blavet N., Jalfre M. (1977). Behavioural despair in rats: a

new model sensitive to antidepressant treatments. European Journal of

Pharmacology, 47(4), 379–391.

5.Carobrez A.P., Bertoglio L.J. (2005). Ethological and temporal analyses of anxietylike behavior: The elevated plus-maze model. Nature Protocols, 3(9), 1467–1476.

6.McLean J.H., Nakane H. (1974). Periodicity of monoamine oxidase activity in

brain and its relation to behavior. Brain Research, 74(1), 1–14.

7.Anisman H., Zacharko R.M. (1992). Depression as a risk factor for immunological

disorders. Immunology Today, 13(2), 53–58.

8.Guyton A.C., Hall J.E. (2016). Textbook of Medical Physiology. Elsevier.

9.O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligi (2021). Tibbiy biologiya va

fiziologiya asoslari. Toshkent.

10.Toshkent Tibbiyot Akademiyasi (TTA) (2020). Normal va patologik fiziologiya

darsligi. Toshkent.

11.O‘zbekiston Milliy universiteti (2022). Biologiya va genetika asoslari. Toshkent.

12.O‘zbekiston Fanlar akademiyasi (2019). Biologik tadqiqotlar va eksperimental

tibbiyot ishlari to‘plami. Toshkent.

Published

2026-05-29