QUYOSHDAGI MAGNIT BO‘RONLARI VA ULARNING INSON SALOMATLIGIGA TA’SIRI
Keywords:
quyosh faoliyati, magnit bo‘roni, geomagnit faollik, melatonin, yurak-qon tomir tizimi, asab tizimi, profilaktika, multidistsiplinar tadqiqotlarAbstract
Ushbu maqolada Quyosh faoliyati, xususan, quyosh chaqnashlari va koronal massalar otilishi natijasida yuzaga keladigan magnit bo‘ronlarining tabiati hamda ularning inson organizmiga ta’sir ko‘rsatish mexanizmlari ilmiy asosda tahlil qilingan. Tadqiqotda geomagnit faollik davrida asab, endokrin va yurak-qon tomir tizimlarida kuzatiladigan fiziologik hamda psixologik o‘zgarishlar, jumladan, melatonin sekretsiyasining kamayishi, uyqu buzilishlari, arterial bosim o‘ynashi va aritmiya xavfi yoritilgan. Shuningdek, maqolada keksa yoshlilar va surunkali kardiovaskulyar kasalliklarga chalingan nozik qatlamlar uchun ilmiy asoslangan profilaktik choralar (uyqu gigiyenasi, parhez, dori nazorati) hamda magnit bo‘ronlarining tibbiyot muassasalari texnologik infratuzilmasiga ko‘rsatadigan bilvosita xavflari muhokama qilingan.References
1. World Health Organization (WHO). Electromagnetic fields and public health: extremely low frequency fields and cancer. Geneva, 2007.
2. Kappenman, J. G., Radasky, W. A. The potential impacts of geomagnetic storms on electric power systems. IEEE Transactions on Power Delivery, 2001, vol. 16, no. 3, pp. 317–322.
3. Tong, J. et al. Geomagnetic activity and hospital admissions for cardiovascular diseases: a systematic review and metaanalysis. International Journal of Cardiology, 2019, vol. 282, pp. 1–8.
4. Stoupel, E. et al. Geomagnetic activity and myocardial infarction: a 10year analysis. Journal of Basic and Clinical Physiology and Pharmacology, 2004, vol. 15, no. 3, pp. 197–203.
5. Persinger, M. A. Geophysical variables and behavior: XLI. Geomagnetic activity and neuropsychological changes in Chile. Perceptual and Motor Skills, 1992, vol. 74, pp. 1147–1154.
6. Rapoport, S. I., Gurfinkel, Yu. I. Vliyanie geomagnitnoy aktivnosti na kardiovaskulyarnyy status bol’nykh. Kardiologiya, 2005, no. 3, pp. 52–58.