AFROSIYOB KULOLCHILIGIDA SIMOBKO‘ZACHALAR: TIPOLOGIYA VA EVOLYUTSIYA MASALALARI
Keywords:
simobko‘zacha, Afrosiyob, sferokonus idishlar, tipologiya, tekis tubli idishlar, kulolchilik, O‘rta Osiyo, XII–XIII asrlar, bezak elementlari, xronologiyaAbstract
Mazkur maqolada Afrosiyobdan topilgan simobko‘zachalarning tipologik xususiyatlari, shakliy rivojlanishi va bezak elementlari tahlil qilinadi. Tadqiqot natijasida tekis tubli hamda uzunchoq shakldagi simobko‘zachalarning morfologik belgilari aniqlanib, ularning O‘rta Osiyodagi boshqa yodgorliklar materiallari bilan qiyosiy tahlili amalga oshiriladi. Xususan, Termiz, Dabusiya, Hayitobod, Hulbuk, Ishtixon, Zamaxshar, Oltintepa va Marvdan topilgan namunalar bilan o‘xshash va farqli jihatlar ko‘rsatib beriladi. Shuningdek, XII–XIII asrlarda Afrosiyob kulolchiligida yirik hajmli va sirlangan simobko‘zachalar ishlab chiqarilishining kengaygani, ularning bezak tizimi va tarqalish areali yoritiladi. Tadqiqot natijalari Afrosiyob simobko‘zachalarining O‘rta Osiyo kulolchilik an’analaridagi o‘rni hamda ularning xronologik rivojlanishini aniqlashtirishga xizmat qiladi.References
1. Maxamadiyev G. I. Dabusiya ilk va rivojlangan o‘rta asrlarda. Tarix fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) ilmiy darajasini olish uchun tayyorlangan dissertasiya. Samarqand. 2024.
2. Альбаум Л.И. О гончарном производстве на Афрасиабе X–XI вв. // Афрасиаб. Вып. 1. Ташкент: Фан, 1969. - С. 256–267.
3. Археология Центральной Азии: архивные материалы. Том I. Соколовская Л.Ф. Неглазурованная керамика средневекового Самарканда как фактор экономики городского ремесла (по материалам городища Афрасиаб конца VII - начала ХIII в.). - Самарканд: МИЦАИ, 2015.
4. Галиева З.С. Типология керамических сфероконусов Средней Азии // РА. 2014. № 1. - С. 81.
5. К исторической топографии древнего и средневекового Самарканда. Ответственный редактор Ю. Ф. Буряков. Ташкент издательство «Фан» Узбекской ССР •1981. – C.141.
6. Немцева Н.Б. Стратиграфия южной окраины городищаТашкент: ФАН, 1969.Афрасиаб // сб.,посвящ. Афрасиаб, Вып.1. - .C. 194, 201, 202.
7. Соколовская Л.Ф. Неглазурованная керамика средневекового Самарканда, как фактор экономики городского ремесла (по материалам городища Афрасиаб кон. VII – нач. XII вв). Диссертации на соискание ученой степени кандидата исторических наук. Ташкент, 1995. – С.131.
8. Ходжаев Ш.Р., Филимонова Т.Г., Ахметзянов М.Р., Ходжаев А.Р. Ремесленное производство средневекового Хутталя. Душанбе, 2020. – C.231.
9. Шишкина Г.В. Глазурованная керамика Согда (вт.пол. VIII-нач. XIII вв.). – Ташкент. Фан. 1979. – С.74.