TRANSFORMATORLARDA SALT ISHLASH VA QISQA TUTASHUV ISROFLARIGA TAʼSIR ETUVCHI OMILLARNI BAHOLASH USULLARI
Keywords:
salt ishlash isrofi, qisqa tutashuv isrofi, gisterezis, Fuko toklari, yuklanish koeffitsiyentii, magnit o‘zak, CRGO plastinkalar, IEC 60076-1, FEM, modellash, transformator samaradorligi, garmonikalar, isroflarni baholashAbstract
Ushbu maqolada kuch transformatorlarida salt ishlash isrofi (P₀) va qisqa tutashuv isrofiga (Pₖ) taʼsir etuvchi asosiy omillar tizimli tahlil qilingan. Magnit o‘zak materiali va plastinka qalinligining salt ishlash isrofiga, yuklanish koeffitsiyentii va o‘tkazgich materialining qisqa tutashuv isrofiga taʼsiri kuzatib chiqilgan. Isroflarni baholashning standartlashtirilgan sinov usullari (IEC 60076-1, GOST 3484), matematik modellash (FEM) va zamonaviy sunʼiy intellekt asosidagi usullar taqqoslangan. Barcha asosiy parametrlar va hisoblash formulalari jadval ko‘rinishida keltirilgan. Tadqiqot natijalari transformatorlarning energetik samaradorligini oshirish va O‘zbekiston tarmoqlarida isroflarni minimallashtirish uchun amaliy tavsiyalar ishlab chiqishga yo‘naltirilgan.References
1. IEC 60076-1:2023. Power transformers – Part 1: General. Geneva: International
Electrotechnical Commission, 2023. – 120 b.
2. IEC 60076-2:2011. Power transformers – Part 2: Temperature rise for liquidimmersed transformers. IEC, 2011.
3. GOST 3484-88. Transformatory silovye. Metody ispytaniy. – M.:
Standartinform, 1988.
4. Kulkarni S.V., Khaparde S.A. Transformer Engineering: Design, Technology,
and Diagnostics. – CRC Press, 2013. – 756 b.
5. N.N. Sadullayev., G‘afurov M.O. Sanoat korxonasining kompleks energiya
6. samaradorlik ko‘rsatkichini aniqlash. “Fan va texnologiyalar taraqqiyoti”
jurnali, №2/2023,124-128 b.
7. N.N. Sadullayev., G‘afurov M.O. Gibrid energiya manbali energiya iste’moli
obyektini umumlashgan samaradorlik ko‘rsatkichini aniqlash. Muqobil
energetika jurnali, №2. 2023 y.35-40 b.
8. N.N. Sadullayev., Nematov Sh.N., G‘afurov M.O. Xorijiy davlatlar tahlili
asosida O‘zbekistonda elektr energiyasi narxlarini aniqlash. “Fan va
texnologiyalar taraqqiyoti”jurnali, №4/2023, 127-130 b.
9. Sadullayev N.N., G‘afurov M.O., Ne’matova Z.N. O‘zbekistonda elektr
energiyasi narxlarini oshirish va tabaqalashtirilgan taʼrifni joriy etishga oid
tahliliy xulosalalar. FarPI ilmiy-texnika jurnali, 2024 y. №10. 86-90 b.