XIX ASR OXIRIDA PATTAKESARDA YANGI TERMIZNING VUJUDGA KELISHI VA TERMIZNING HUDUDIY MARKAZGA AYLANISHI

Authors

  • Nusratova Mohinur Asatullo qizi Author

Keywords:

Termiz, Pattakesar, XIX asr, harbiy istehkom, Buxoro amirligi, Rossiya imperiyasi, Amudaryo, iqtisodiy taraqqiyot, hududiy markaz

Abstract

Mazkur maqola XIX asrning oxirgi choragida Markaziy Osiyo hududidagi geosiyosiy o'zgarishlar natijasida Pattakesar qishlog'i o'rnida Yangi Termiz shahrining vujudga kelishi va uning mintaqaviy markazga aylanish jarayonini tadqiq etadi. Tadqiqotda Rossiya imperiyasi va Buxoro amirligi o'rtasidagi kelishuvlar, xususan 1893-yildagi Pattakesar yerlarining harbiy maqsadlar uchun topshirilishi masalalari tahlil qilingan. Maqolada Yangi Termizning nafaqat harbiy istehkom, balki muhim savdo-transport tuguni va ma'muriy markaz sifatida shakllanishi statistik ma'lumotlar asosida yoritilgan. Shuningdek, hududdagi infratuzilma loyihalari, xususan Amudaryo bo'yidagi port va temir yo'l qurilishi loyihalarining shahar rivojiga ta'siri ko'rsatib berilgan. Shaharning demografik tarkibi va iqtisodiy dinamikasi o'sha davrdagi arxiv hujjatlari va ilmiy manbalar asosida tizimlashtirilgan. Xulosa qismida Yangi Termizning bugungi kundagi Surxondaryo viloyati ma'muriy markazi sifatidagi o'rni va tarixiy ildizlari umumlashtirilgan.

References

1. Bartold V.V. Turkestan v epoxu mongolskogo nashestviya. — Moskva: Nauka, 1963. — 350 b.

2. Begalieva M.O. History of Termiz (End of the 19th Century, Beginning of the 20th Century) // Middle European Scientific Bulletin. — 2023. — Vol. 33. — P. 32-35.

3. Logofet D.N. Strana bespraviya: Buxorskoe xanstvo i ego sovremennoe sostoyanie. — SPb., 1909. — 210 b.

4. Masson M.E. Gorodishcha Starogo Termeza i ix izuchenie // Trudy UzGU. — Tashkent, 1940. — 120 b.

5. Turkestanskiy sbornik. Tom 497. Arxivnye materialy po istorii Termeza. — Tashkent, 1910. — 450 b.

6. Pidaev S.R. Termiz tarixi — qadimiyatdan bugungacha. — Toshkent: O'zbekiston, 2001. — 280 b.

7. Xidirov M.X. Termiz-Hirot yo'nalishi: XIX asr oxirida imperiyalararo strategik raqobat maydoni // TerDU xabarlari. — 2026. — No. 1(2). — B. 20-25.

8. Gulyamov Y.G. Istoriya orosheniya Uzbekistana. — Tashkent: Fan, 1978. — 180 b.

9. Rtveladze E.V. Kampirtepa — Alexandria Oxiana. — Tashkent: San'at, 2000. — 95 b.

10. Shishkin V.A. Arxeologicheskie raboty 1937 goda v Surxandaryinskom okruge. — Tashkent, 1940. — 88 b.

11. Faiziev T. Buxoro amirligining Rossiya bilan munosabatlari tarixi. — Toshkent: Fan, 1994. — 156 b.

12. Akhmedov B.A. Tarixdan saboqlar. — Toshkent: O'qituvchi, 1994. — 210 b.

13. O'zbekiston Milliy Ensiklopediyasi. T-harfi. — Toshkent: Davlat ilmiy nashriyoti, 2004.

14. Bukinich D.D. Otchyot ob ekspeditsii v Surxandaryinskuyu oblast // Arxiv AN Uzb. — 1928.

15. Turkestanskie vedomosti. Gazeta. 1910-yil, 210-son.

Published

2026-07-16