O‘ZBEKISTON SABZAVOTCHILIGINI KOMPLEKS RIVOJLANTIRISHNING O‘ZIGA XOS XUSUSIYATLARI VA ISTIQBOLLARI
Keywords:
sabzavotchilik, agrosanoat klasteri, kooperatsiya, vertikal integratsiya, gidroponika, tomchilatib sug‘orish, raqamlashtirish, tuproq unumdorligi, eksport salohiyati, Global G.A.P., ISO standartlariAbstract
Ushbu maqolada O‘zbekistonning o‘ziga xos tuproq-iqlim sharoitida sabzavotchilik tarmog‘ini kompleks rivojlantirishning institutsional, iqtisodiy va texnologik xususiyatlari tizimli tahlil qilingan. Tarmoqni intensivlashtirish, makroiqtisodiy samaradorligi past bo‘lgan an’anaviy va tarqoq dehqonchilik modellaridan voz kechib, vertikal hamda gorizontal integratsiyaga asoslangan agrosanoat klasterlari va kooperativlar tizimiga o‘tish mexanizmlari ilmiy jihatdan asoslab berilgan. Shuningdek, respublikada iqlim o‘zgarishlari va resurslar tanqisligi sharoitida zamonaviy himoyalangan yer (issiqxona) majmualarida gidroponika va avtomatlashtirilgan tomchilatib sug‘orish tizimlarini rivojlantirish, eksportbop hamda yuqori rentabelli navlarni seleksiya qilish masalalari yoritilgan. Maqolada sug‘orish va oziqlantirish jarayonlarini raqamlashtirish, mineral va organik o‘g‘itlar integratsiyasi orqali tuproq unumdorligini saqlash hamda mahsulotning jahon bozorida raqobatbardoshligini ta’minlashda Global G.A.P. va ISO xalqaro standartlarini logistika zanjiriga tatbiq etish strategiyasi tahlil etilgan.References
1. Ergashev, R. X. (2022). Agrar iqtisodiyot (Darslik). Toshkent: "Innovatsion rivojlanish nashriyot-matbaa uyi", 412 b.
2. Pardaev, M. Q., & Toshboev, A. (2021). Agrosanoat majmuasi klasterlari: nazariya va amaliyot. Samarqand: Zarafshon, 256 b.
3. Porter, M. E. (1998). Clusters and the New Economics of Competition. Harvard Business Review, 76(6), 77-90. (Klasterlar nazariyasi uchun).
4. FAO. (2022). The State of Food and Agriculture 2022: Leveraging automation in agriculture for transforming agrifood systems. Rome: Food and Agriculture Organization of the United Nations.
5. Salimov, A. A. (2023). O‘zbekistonda sabzavotchilik klasterlarining innovatsion modellarini shakllantirish va ularning iqtisodiy samaradorligi. O‘zbekiston iqtisodiy axborotnomasi, 4(2), 78-85.
6. Xodjaev, J. A. (2024). Issiqxona xo‘jaliklarida gidroponika va energiya tejamkor avtomatlashtirilgan texnologiyalarni qo‘llash istiqbollari. Agro Ilm, 1(89), 42-47.
7. Ubaydullaev, M. M. (2023). Mineral va organik o‘g‘itlar integratsiyasining sabzavot ekinlari hosildorligiga ta’siri va tuproq unumdorligini raqamli monitoring qilish. Tuproqshunoslik va agrokimyo jurnali, 3(12), 114-121.