YABANCI PSIKOLOJI ARAŞTIRMALARINDA ÖZ DENETIM OLGUSUNUN BILIMSEL-TEORIK ANALIZI

Authors

  • Norboyeva Surayyo O‘razali kızı Author

Keywords:

öz denetim, irade gücü, ego tükenmesi, sosyal uyum, bilişsel kontrol, uzun vadeli hedefler, marshmallow deneyi.

Abstract

Bu makale, yabancı psikoloji literatüründe özdenetim olgusunun kavramsal gelişimine, bu olgunun doğasına ilişkin teorik modellere ve ampirik çalışma sonuçlarına dair sistematik bir analiz sunmaktadır. Bu çalışma; bilişsel, davranışsal, iradi ve nöropsikolojik yaklaşımları karşılaştırmakta; R. Baumeister, W. Mischel ve L. Vygotsky gibi araştırmacıların kuramlarını doktora düzeyinde, akademik ve kuramsal bir çerçevede ele almaktadır. Ayrıca çalışma, yabancı literatür ışığında öz denetimin bireyin başarısı, sosyal uyumu ve psikolojik sağlığı üzerindeki rolünü de ortaya koymaktadır

References

1. R. Baumeister, J. Alquist. . Alquist. Is there a desire for self-regulation? // Trends in

Cognitive Sciences. - 2009. - Cilt 13, Sayı 5. – S. 202.

2. W. Michel, Y. Shoda, M. Rodriguez. Rodriguez. Delay of gratification in children //

Science.- 1989. - Cilt 244, Sayı 4907. – S. 933.

3. R. Baumeister, E. Bratslavsky, M. Murave, D. Tice. Ego depletion: Is the active self

a limited resource? // Journal of Personality and Social Psychology. - 1998. - Cilt 74,

Sayı 5. – S. 1252.

4. M. Hagger. A multilab preregistered replication of the ego-depletion effect //

Perspectives on Psychological Science. - 2016. - Cilt 11, Sayı 4. – S. 546.

5. A. Bandura. Öz düzenlemenin sosyal bilişsel kuramı // Organizational Behavior and

Human Decision Processes. - 1991. - Cilt 50, Sayı 2. – S. 248.

6. J. Tangney, R. Baumeister, A. Boone. Yüksek öz denetim

iyi uyum, daha az patoloji,

daha yüksek notlar ve kişilerarası başarıyı yordar // Journal of Personality. - 2004. -

Cilt 72, Sayı 2. – S. 271.

Published

2026-08-10