МЕТАНОЛ ЁҚИЛҒИСИДА ИШЛОВЧИ ЮҚОРИ БОСИМЛИ ПУРКОВЧИ ДВИГАТЕЛНИНГ ЭНЕРГЕТИК-ЭКОЛОГИК КЎРСАТКИЧЛАРИНИ ОПТИМАЛЛАШТИРИШ

Authors

  • Musabekov Zakirjon Ergashevich Author
  • Turgʻunaliyev Shohrux Umidjon oʻgʻli Author

Keywords:

ёқилғи, юқори, пуркаш, метанол, босимли, метанолнинг, экологик, бевосита, билан, энергия

Abstract

Ушбу мақолада қайта тикланувчи манбалар асосида олинадиган метанолдан ички ёнув двигателларида истиқболли муқобил ёқилғи сифатида фойдаланишнинг энергетик ва экологик жиҳатлари таҳлил қилинган. Метанолнинг физик-кимёвий хусусиятлари, юқори октан сони, кислород сақлаши, буғланиш иссиқлиги ва ёниш жараёнига таъсири нуқтаи назаридан уни бензинли двигателларда қўллаш имкониятлари кўриб чиқилган. Айниқса, юқори босимли бевосита пуркаш (High-Pressure Direct Injection — HPDI) технологиясининг метанолнинг паст ҳажмий энергия зичлиги, буғланиш хусусиятлари ва совуқ ишга тушиш каби чекловларини қисман компенсация қилишдаги аҳамияти асосланган. Тадқиқотда метанолни қайта тикланувчи электр энергияси, водород ва углерод диоксиди асосида синтетик тарзда ишлаб чиқариш занжири — «яшил электр энергияси → водород → CO₂ → метанол → транспорт ёқилғиси» — таклиф этилган. Двигателнинг энергетик-экологик самарадорлигини баҳолаш учун ёқилғи сарфи, эффектив фойдали иш коэффициенти, эффектив босим, максимал босим, иссиқлик ажралиши, CO, HC, NOₓ ва CO₂ эмиссиялари асосий мезонлар сифатида қабул қилинган.

References

1. He, Longguo

Grekhov, L

Musabekov Z.

Mirzaabdullaev, J

Zhao,

Jianhui. Research on the fluctuation mechanism and consistency optimization of

injection quantity in methanol-diesel dual-fuel engines. International Journal of Engine

ResearchArticle, College of Power and Energy Engineering, Harbin Engineering

University, China, 2026, https://doi.org/10.1177/14680874261421539

2. International Renewable Energy Agency. Innovation Outlook: Renewable

Methanol. Abu Dhabi: IRENA.

3. European Commission. Renewable Energy Directive and Renewable

Fuels Framework. Brussels.

4. Verhelst S., Turner J.W.G. Methanol as a fuel for internal combustion

engines: fundamental and practical aspects.

5. Bromberg L., Cheng W.K. Methanol as an alternative transportation fuel.

6. Zokirjon Musabekov, Jamshid Hakimov, Ergashev Botir. Ichki yonuv

dvigatelida gaz almashinuvini hisoblash uchun differentsial tenglamalar. E3S Web

Conf. (CONMECHYDRO - 2021). 264-jild, 2021 yil. 1-7- betlar. DOI:

https://doi.org/10.1051/e3sconf/202126401003 [2]

7. Tulaev BR, Musabekov Z.E., Daminov OO, Hakimov JO Superchargedni

ichki yonuv dvigatellariga qo‘llash va yuqori ekologik standartlarga erishishda

samaradorlikni oshirish "Zamonaviy fanning muammolari va istiqbollari bo‘yicha 1-

xalqaro konferentsiya (ICPPMS-2021)" (Toshkent, 2021 yil 10-11 iyun) [3]

8. Ergashev B. Shodimetov Y., Musabekov Z., Uralova X. “Toshkent

shahrining atmosfera havosi va boshqa ekotizim elementlarida kadmiy mavjudligini

eksperimental tekshirish”.

9. Ergashev B. Shadimetov Y., Musabekov Z., Uralova H. “Experimental

study on the presence of cadmium in the atmospheric air and other elements of the

ecosystem of Tashkent”

Published

2026-09-20