O‘ZBEKISTONDA MADANIY MEROS OBYEKTLARINI BOSHQARISHDA SMART TOURISM TEXNOLOGIYALARIDAN FOYDALANISH
Keywords:
Smart Tourism, madaniy meros, raqamlashtirish, raqamli gid, QR-kod, 3D model, virtual tur, sun’iy intellekt, Big Data, turizm boshqaruviAbstract
Ushbu tezisda O‘zbekistondagi madaniy meros obyektlarini boshqarishda Smart Tourism texnologiyalaridan foydalanishning tashkiliy va amaliy imkoniyatlari tahlil qilinadi. Smart Tourism yondashuvi faqat turistik xizmatni raqamlashtirish emas, balki tashrif buyuruvchilar oqimi, obyekt holati, axborot taqdimoti, chipta tizimi va foydalanuvchi xatti-harakatlari haqidagi ma’lumotlarni yagona boshqaruv muhitida birlashtirishga qaratilgan. Tadqiqotda ilmiy adabiyotlar, normativ-huquqiy hujjatlar va O‘zbekistonning madaniy meros sohasidagi raqamlashtirish natijalari asosida QR-kodlar, elektron chipta, 3D modellashtirish, 360° virtual turlar, raqamli gid, sun’iy intellekt, katta ma’lumotlar va geolokatsiya texnologiyalarining boshqaruvdagi o‘rni yoritiladi. Tahlil natijasida ushbu vositalar meros obyektlaridan foydalanish samaradorligini oshirish, tashrifni boshqarish, axborotning ochiqligini kuchaytirish va tarixiy muhitni asrash o‘rtasida muvozanat yaratishi mumkinligi asoslanadi.References
1. Gretzel, U., Sigala, M., Xiang, Z., & Koo, C. (2015). Smart tourism: foundations and developments. Electronic Markets, 25(3), 179–188. https://doi.org/10.1007/s12525-015-0196-8
2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 19-noyabrdagi PQ-348-son qarori. O‘zbekiston Respublikasi Turizm qo‘mitasi faoliyatini tashkil etish va turizm sohasini jadal rivojlantirish chora-tadbirlari to‘g‘risida. Lex.uz.
3. O‘zbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligi. (2026). 2025-yilda AKT va raqamlashtirish yo‘nalishida amalga oshirilgan ishlar. Gov.uz, 5 mart 2026.
4. O‘zbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligi. (2026b). Ichan-Qal’a davlat muzey-qo‘riqxonasida QR-kod asosidagi axborot tizimini joriy etish bo‘yicha ma’lumot. Gov.uz, 22 aprel 2026.
5. Uzbekistan.travel. (2026). Virtual galereyalar: 3D turlar, raqamli panoramalar va muzeylarning virtual resurslari. O‘zbekistonning rasmiy turizm portali.
6. UNESCO. (2026). Culture and Digital Technologies. UNESCO rasmiy portali.
7. UNESCO World Heritage Centre. (2026). Uzbekistan: Properties inscribed on the World Heritage List.