MALAYZIYA VA O‘ZBEKISTONDA DINIY TASHKILOTLAR FAOLIYATINI TARTIBGA SOLISHNING HUQUQIY HAMDA INSTITUTSIONAL MEXANIZMLARI
Keywords:
diniy tashkilotlar, huquqiy va institutsional mexanizmlar, diniy erkinlik, davlat va din munosabatlari, ijtimoiy barqarorlik, Malayziya, OʻzbekistonAbstract
Ushbu maqolada Malayziya va Oʻzbekistonda diniy tashkilotlar faoliyatini tartibga solishning huquqiy hamda institutsional mexanizmlari qiyosiy tahlil qilingan. Tadqiqotda har ikki davlatda diniy erkinlikni taʼminlash, davlat va din munosabatlarini muvozanatlashtirish, ijtimoiy barqarorlikni saqlashga qaratilgan normativ-huquqiy asoslar oʻrganilgan. Vakolatli davlat organlari faoliyati, roʻyxatdan oʻtkazish tartiblari va nazorat mexanizmlarining oʻziga xos jihatlari yoritilgan. Tahlil natijasida umumiy va farqli tomonlar aniqlanib, samarali boshqaruvni takomillashtirish yuzasidan ilmiy xulosalar hamda amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan.References
1. Malaysia 1957 (rev. 2007) https://www.constituteproject.org/constitution/Malaysia_2007
2. Fernando, J. M. (2006). The Position of Islam in the Constitution of Malaysia. Journal of Southeast Asian Studies, 37(2), 249–266.
3. Tew, Y. (2018). Malaysia’s Invisible Constitution. In R. Dixon & A. Stone (Eds.), The Invisible Constitution in Comparative Perspective (pp. 376–400). Cambridge University Press.
4. Nazri, M., Yaacob, M., Arham, A. F., Darwis, D. A., & Mohamed, A. F. (2025). A sociological analysis of the Malay Sultanate in Malaysia. Journal of Posthumanism, 5(6), 4023–4036.
5. Police monitoring 56 deviant religious groups. (16.12.2015). https://www.malaymail.com/news/malaysia/2015/12/16/police-monitoring-56-deviant-religious-groups/1024193#:~:text=The%20Royal%20Malaysian%20Police%20(PDRM)%2C%20with%20the,a%20threat%20to%20public%20order%20and%20security
6. 10 deviant sects active in Malaysia, says Jakim DG. (23.01.2026). FMT Reporters https://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2026/01/23/10-deviant-sects-active-in-malaysia-says-jakim-dg
7. Hamid, N. A., Zawawi, H. Y., Disa, M. N., & Mohamad Tahir, A. Z. (2021). Rukun Negara as a preamble to Malaysian Constitution. Pertanika Journal of Social Sciences and Humanities, 29(S2).
8. Abdul Hamid, A. F., & Che Mohd Razali, C. H. (2025). Race, religion and royalty in Malaysian politics. In K. Rajandran & S. N. Mohamad Jamil (Eds.), Race, religion, royalty in Malaysia (pp. 23–37). Palgrave Macmillan.
9. Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi https://lex.uz/docs/-6445145
05.07.2021 yildagi O’RQ-699-son “Vijdon erkinligi va diniy tashkilotlar toʻgʻrisida” Oʻzbekiston Respublikasining Qonuni https://lex.uz/docs/-5491534
25.02.2025 yildagi O’RQ-1037-son “Oʻzbekiston Respublikasida fuqarolarning vijdon erkinligini taʼminlash va diniy sohadagi davlat siyosati konsepsiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida” Oʻzbekiston Respublikasining Qonuni https://lex.uz/docs/-7404923
10. Pertubuhan Akta 1966 https://www.mdi.gov.my/wp-content/uploads/2025/06/Akta-832-Akta-Pertubuhan-1966.pdf
11. Top Islamic Organizations In Malaysia: A Comprehensive Guide. (06.01.2026). https://ftp.bills.com.au/lunar-tips/top-islamic-organizations-in-malaysia-a-comprehensive-guide-1767648535
05.07.2021 yildagi O’RQ-699-son “Vijdon erkinligi va diniy tashkilotlar toʻgʻrisida” Oʻzbekiston Respublikasining Qonuni https://lex.uz/docs/-5491534