BOLALARDA BRONXOOBSTRUKTIV SINDROM: KLINIK BELGILARI VA DIFFERENSIAL DIAGNOSTIKASI
Keywords:
bolalar, bronxoobstruktiv sindrom, bronxial obstruksiya, xirillash, hansirash, bronxospazm, bronxiolit, bronxial astma, yot jism aspiratsiyasi, differensial diagnostika.Abstract
Bronxoobstruktiv sindrom bolalarda nafas yo‘llari o‘tkazuvchanligining buzilishi bilan kechadigan klinik holat bo‘lib, turli etiologik omillar ta’sirida rivojlanadi. Uning asosida bronxlar silliq mushaklarining spazmi, bronxlar shilliq qavatining yallig‘lanishi va shishi, bronxial sekretning ko‘payishi hamda uning evakuatsiyasining buzilishi yotadi. Bolalarda nafas yo‘llarining anatomik jihatdan torligi sababli bronxlar devoridagi nisbatan kichik o‘zgarishlar ham havo oqimining sezilarli darajada cheklanishiga olib kelishi mumkin. Klinik jihatdan bronxoobstruktiv sindrom yo‘tal, ekspirator hansirash, hushtaksimon xirillash, ekspiratsiyaning uzayishi, nafas olish chastotasining ortishi va yordamchi nafas mushaklarining ishtiroki bilan namoyon bo‘ladi. Sindromning etiologik sabablari bolaning yoshiga qarab farqlanadi. Kichik yoshdagi bolalarda virusli bronxiolit va respirator infeksiyalar muhim o‘rin tutsa, katta yoshdagi bolalarda bronxial astma ko‘proq uchraydi. Shu bilan birga, yot jism aspiratsiyasi, pnevmoniya, traxeobronxomalatsiya, mukovissidoz, aspiratsion sindrom va yurak kasalliklari ham bronxoobstruktiv belgilar bilan namoyon bo‘lishi mumkin. Mazkur maqolada bolalarda bronxoobstruktiv sindromning klinik belgilari, rivojlanish mexanizmlari, diagnostik yondashuvlari va asosiy differensial diagnostik mezonlari tahlil qilinadi.References
1 Global Initiative for Asthma. Global Strategy for Asthma Management and Prevention. GINA, 2025.
2 Ralston S.L., Lieberthal A.S., Meissner H.C., Alverson B.K., Baley J.E., Gadomski A.M., Johnson D.W., et al. Clinical Practice Guideline: The Diagnosis, Management, and Prevention of Bronchiolitis. Pediatrics. 2014
134(5):e1474–e1502.
3 World Health Organization. Pocket Book of Hospital Care for Children: Guidelines for the Management of Common Childhood Illnesses. 2nd ed. Geneva: WHO
2013.
4 Kliegman R.M., St Geme J.W. Nelson Textbook of Pediatrics. 22nd ed. Elsevier
2025.
5 Bush A. Pathophysiological mechanisms of asthma and wheezing in children. Pediatric Respiratory Reviews.
6 Papadopoulos N.G., Arakawa H., Carlsen K.H., Custovic A., Gern J., Lemanske R., et al. International consensus on pediatric asthma and wheezing disorders. Allergy.
7 Florin T.A., Plint A.C., Zorc J.J. Viral bronchiolitis. The Lancet. 2017
389:211–224.
8 Friedman J.N., Rieder M.J., Walton J.M. Bronchiolitis: Recommendations for diagnosis, monitoring and management of children one to 24 months of age. Paediatrics & Child Health. 2014
19(9):485–491.
9 Global Initiative for Asthma. Global Strategy for Asthma Management and Prevention: 2025 Update. Fontana: GINA
2025.
10 American Academy of Pediatrics. Diagnosis, Management, and Prevention of Bronchiolitis. Pediatrics.
11 McColley S.A. Cystic fibrosis: clinical manifestations and diagnosis. Pediatric Clinics of North America.
12 Shields M.D., Bush A., Everard M.L., Griffiths R., Simpson A. BTS guidelines: recommendations for the assessment and management of cough in children. Thorax.