O‘ZBEKISTON KADASTR TIZIMIDA 3D MODELLASHTIRISHDAN FOYDALANISH

Authors

  • Habibullayev Diyorbek Hamidullo o‘g‘li Author
  • Yuldashev Nuriddin Faxriddin o‘g‘li Author

Keywords:

3D kadastr, mulkiy soliq, davlat daromadi, tom ro‘yxati, O‘zbekiston.

Abstract

An’anaviy 2D kadastr tizimi binolarning tom va yuqori qismlarini to‘liq hisobga olmaydi. Shu sabab mulkiy soliq kam hisoblanadi, davlat daromadi kamayishiga va ko‘p uylarning tom qismi ro‘yxatdan tashqarida qolishiga sabab bolmoqda. Maqola O‘zbekistonda 3D modellashtirish (dron va LiDAR texnologiyalari) orqali kadastr tizimini takomillashtirishni taklif etadi. Bu usul tom maydonini aniq hisoblashga yordam beradi va quyidagi natijalarni bermoqda : 1.mulkiy soliq bazasi kengayib, davlat daromadi 15–30% ga oshishi kutilyapti; 2.aholi tom qismini ro‘yxatdan o‘tkazishga rag‘batlanadi yani mulk huquqi kuchayadi, kredit olish osonlashadi; 3. soliq tizimi shaffof va adolatli bo‘ladi. Xalqaro tajribada (Indoneziya, Niderlandiya) 3D kadastr soliq aniqligini 40–57% ga oshirgan. O‘zbekistonda Jahon banki GISTD loyihasi (2025–2030 yillar, $35 mln) doirasida Samarqand shahrida 3D shahar modeli sinovdan o‘tkazilyapti. Maqola ushbu hususiyatlar ham inobatga olingan.

References

1. World Bank. Geospatial Infrastructure for Sustainable Territorial Development

(GISTD) Project Documents. 2025.

2. O‘zbekiston Respublikasi Davlat soliq qo‘mitasi. 2025 yil soliq tushumlari

bo‘yicha hisobot. Toshkent, 2025.

3. O‘zbekiston Respublikasi Kadastr agentligi. Davlat kadastri tizimini

rivojlantirish bo‘yicha rasmiy ma’lumotlar. Toshkent, 2024.

4. United Nations Economic Commission for Europe. Land Administration Domain

Model (LADM) and 3D Cadastre. Geneva, 2018.

5. Peter van Oosterom. 3D Cadastre in the Netherlands: Developments and

International Applicability. Delft University of Technology, 2011.

6. FIG. 3D Cadastres: Best Practices and Future Directions. FIG Publication No.

58, 2014.

7. International Society for Photogrammetry and Remote Sensing. 3D City

Modelling and Applications. 2020.

8. Indonesia Yer va bino soliqlari tizimi bo‘yicha hisobotlar (Lebak Regency case

study), 2024.

9. Netherlands Kadastr tizimi va 3D modellashtirish tajribasi bo‘yicha ilmiy

maqolalar to‘plami.

10. ArcGIS Documentation. 3D GIS and Urban Modelling Tools. 2023.

11. QGIS Documentation. 3D Visualization and Spatial Analysis. 2023.

Published

2026-03-27

Similar Articles

91-100 of 208

You may also start an advanced similarity search for this article.