ME’MORIY MEROSNI SAQLASHDA INNOVATSION YONDASHUVLAR: NAZARIY VA TAJRIBA TAHLILI
Keywords:
Me’moriy meros, innovatsion yondashuvlar, raqamli texnologiyalar, restavratsiya va konservatsiya, materialshunoslik, barqaror rivojlanish, tirik meros, raqamli egizaklar, nanomateriallar, sun’iy intellekt, xalqaro hamkorlik, madaniy merosni saqlash.Abstract
Ushbu maqolada zamonaviy sharoitda me’moriy merosni saqlashning nazariy va amaliy asoslari, an’anaviy restavratsiya usullarini innovatsion texnologiyalar bilan integratsiya qilish masalalari tahlil qilingan. Tadqiqotda tarixiy ob’ektlarni shunchaki statik yodgorlik emas, balki jonli shahar muhitining faol qismi sifatida saqlashga qaratilgan zamonaviy konsepsiyalar o‘rganiladi. Shuningdek, maqolada raqamli modellashtirish, yangi avlod materiallari va intellektual tizimlarning tarixiy ob’ektlar aslligini saqlashdagi roli hamda ularning barqaror rivojlanish tamoyillari bilan bog‘liqligi yoritilgan. Me’moriy merosni asrashda xalqaro tajriba va milliy ilmiy salohiyatning o‘zaro hamkorligi, shuningdek, sohani rivojlantirishning istiqbolli yo‘nalishlari maqolaning asosiy mazmunini tashkil etadi.References
1. UNESCO. (2023). Digital Heritage: Towards a New Paradigm. World
Heritage Centre Publications. P. 45-67. (Raqamli merosni saqlash
bo‘yicha global strategiyalar va Digital Twins texnologiyasi).
2. ICOMOS. (2022). Principles for the Analysis, Conservation and
Structural Restoration of Architectural Heritage. International Charters.
P. 12-25. (Restavratsiya va konservatsiya tamoyillari).
3. Letellier, R., et al. (2021). Recording, Documentation and Information
Management for the Conservation of Heritage Places. Getty
Conservation Institute, Vol. 2. P. 89-112. (3D skanerlash va
fotogrammetriya usullari).
4. Xolmatov, Sh. (2024). O‘zbekiston me’moriy merosini saqlashda
zamonaviy texnologiyalar. Toshkent: “Fan va texnologiya” nashriyoti. B.
156. (Registon va Xiva misollari bo‘yicha tahlillar).
5. Rahimov, A. A. (2025). Tarixiy ob’ektlarni raqamlashtirish va virtual
turizm. Namangan davlat universiteti ilmiy jurnali, 3-son, 34-45-bet.
(Samarqand va Buxoro loyihalari).
6. Karimova, M. (2023). Nanomateriallar va yangi avlod materiallari
restavratsiyada. Toshkent davlat texnika universiteti xabarnomasi, 5-son,
78-92-bet. (O‘zbekiston iqlimiga mos nanomateriallar).
7. Bobojonova, F. (2022). Buxoro me’moriy obidalar tarixi. Buxoro:
Ta’lim va fan nashriyoti. B. 3-120. (Materialshunoslik va barqaror
rivojlanish).8. G‘afforov, Y. (2021). Mahsus fanlarni o‘qitishda yangi pedagogik
texnologiyalardan foydalanish usullari. Toshkent: “Sharof nur fayz”.
117-bet. (Innovatsion yondashuvlar va AI integratsiyasi).
9. Meyliyeva, N. T. (2025). Adabiyot ta’limida innovatsion yondashuvlar:
samarali metodlar va ularning natijalari. Hamkor konferensiyalar, 1(15),
642-647-bet.
10. Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi. (2024). Madaniy meros
obyektlarini muzejlashtirishning ahamiyati.
https://www.bukhari.uz/?p=37194&lang=oz (Tirik meros konsepsiyasi).