OʻZBEK TILIDA OTNING GRAMMATIK KATEGORIYALARI: ANʼANAVIY VA ZAMONAVIY YONDASHUV
Keywords:
ot, grammatik kategoriya, morfologiya, son kategoriyasi, egalik kategoriyasi, kelishik kategoriyasi, zamonaviy tilshunoslik, anʼanaviy grammatika, funksional grammatika, korpus lingvistikasiAbstract
Mazkur maqolada oʻzbek tilidagi ot soʻz turkumining grammatik kategoriyalari anʼanaviy va zamonaviy tilshunoslik nuqtai nazaridan tahlil qilinadi. Tadqiqotda otning son, egalik va kelishik kategoriyalarining grammatik mohiyati, ularning til tizimidagi oʻrni hamda nutq jarayonidagi funksional vazifalari yoritiladi. Shuningdek, o‘zbek tilshunosligida shakllangan anʼanaviy grammatik qarashlar zamonaviy morfologik, funksional va kognitiv yondashuvlar bilan qiyosiy tahlil qilinadi. Tilshunoslikning soʻnggi yutuqlari, xususan, korpus lingvistikasi va raqamli til texnologiyalarining ot kategoriyalarini oʻrganishdagi ahamiyati ham ochib beriladi. Tadqiqot natijalari o‘zbek tili morfologiyasini yanada chuqurroq o‘rganish, grammatik tizimni takomillashtirish hamda oliy taʼlim muassasalarida morfologiya fanini o‘qitishda nazariy va amaliy manba sifatida xizmat qilishi mumkin.References
G‘ulomov A., Asqarova M. Hozirgi o‘zbek adabiy tili. Morfologiya. – Toshkent: O‘qituvchi, 1987.
Nurmonov A. O‘zbek tilining nazariy grammatikasi. Morfologiya. – Toshkent: Yangi asr avlodi, 2001.
Rahmatullayev Sh. Hozirgi adabiy o‘zbek tili. – Toshkent: Universitet, 2006.
Ne’matov H., Bozorov O. Til va nutq. – Toshkent: Fan, 1993.
Sayfullayeva R., Mengliyev B., Boqiyeva G. va boshq. Hozirgi o‘zbek adabiy tili. – Toshkent, 2010.
Abdurahmonov Gʻ. O‘zbek tili grammatikasi. – Toshkent: Fan, 1996.
Mengliyev B. Hozirgi o‘zbek tili. Morfologiya. – Qarshi, 2004.
Mahmudov N. Til. – Toshkent: Ma’naviyat, 1998.
Hojiyev A. O‘zbek tili grammatik terminlarining izohli lug‘ati. – Toshkent: O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi, 2002.
Reshetov V. V. O‘zbek tili grammatikasi. – Toshkent: Fan, 1978.
O‘zbek tilining izohli lug‘ati. 5 jildlik. – Toshkent: O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi, 2006–2008.
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Davlat tilini rivojlantirish departamenti tomonidan nashr etilgan o‘zbek tili bo‘yicha ilmiy-uslubiy materiallar.
O‘zR FA O‘zbek tili, adabiyoti va folklori instituti nashrlari.
Mengliyev B. Hozirgi o‘zbek tilining struktur sintaksisi va morfologiyasi bo‘yicha ilmiy maqolalar.
O‘zbek tili milliy korpusi materiallari va zamonaviy lingvistik tadqiqotlar